İmam Hatip Ortaokulu mezunlarının lise tercihlerini etkileyen faktörler (Sakarya örneği)

3 Mart 1924'te Tevhid-i Tedrisat kanunu ile kurulan İmam Hatip Okulları, 29 vilayette ortaokul kademesinde eğitim ve öğretime başlamıştır. 1930'da resmen, 1932'de ise fiilen İmam Hatip Okulları kapatılmış, 1951 yılında 4 yıllık ortaokul olarak tekrar açılmıştır. 1954'te lise kısımları da açılan İmam Hatip Okulları 1997/'98 eğitim yılında 8 yıllık kesintisiz eğitim sistemine geçilmesiyle orta kısımları tekrar kapatılmıştır. 2012 yılında 4+4+4 zorunlu eğitim sistemine geçilmesiyle İmam Hatip Ortaokulları tekrar açılmıştır. Ancak bu yeni sistem ile İmam Hatiplerin orta kısımları ile lise kısımları farklı kurumlar olarak açılabilmiştir. Bu yeni sistem ile İmam Hatip Ortaokullarında mezun olanların lise tercihlerinde İHL ile birlikte farklı liselere yöneldikleri görülmüştür. İşte bu tezin amacı İmam Hatip Ortaokulu mezunlarının lise tercihlerini etkileten faktörleri araştırmaktır. Bu araştırma 2022/'23 eğitim-öğretim yılında Sakarya İlinde 4 İHL, 10 lise, toplam 14 okulda eğitim gören 729 İHO mezunu ile yapılan anket ile sınırlıdır. Araştırma yöntemi olarak nicel ve nitel verilerin toplandığı karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Nicel boyutta betimsel tarama, nitel boyutta ise durum çalışması yöntemi tercih edilmiştir. Nicel boyutta veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmış, İHL çalışma grubu ile İHL dışındaki liseler çalışma grupları için farklı anketler hazırlanmış, nitel boyut içinde mülakat sorulara öğrencilere yöneltilmiştir. Nicel veriler betimleyici analiz ile yorumlanmış, değişkenlerle ilgili olarak da ki-kare analizi yapılmıştır. Nitel boyutta ise betimsel analiz yapılmıştır. Araştırmamızda öğrencilerin ilkokuldan sonra İHO tercihlerinde aile yönlendirmesinin etkili olduğu görülmüştür. Öğrencilerin İHO'dan ve özellikle Arapça dersi hariç meslek derslerinden yüksek düzeyde memnun oldukları sonucuna ulaşılmış ancak bu memnuniyete rağmen tekrar İHO tercih etme konusunda aynı motivasyonda olmadıkları gözlenmiştir. İHL tercih eden öğrencilerin tercih sebeplerinde en çok katıldıkları sebebin İHO tercih sebeplerinde olduğu gibi aile yönlendirmesi ifadesi olmuştur. İHL tercih etmeyen öğrencilerin İHL tercih etmemeleri üzerinde meslek derslerine dair çekinceleri olduğu görülmüştür. İHL dışındaki liselerde öğrenim gören öğrencilerin çoğunluğunun okullarında İHO mezunu olarak zorluk/lar yaşadıklarını beyan etmişlerdir. Son olarak öğrencilerin çoğunluğu tekrar lise tercih etme şansı olsaydı İmam Hatip Lisesini tekrar tercih etme konusunda istekli görülmemiş ve bunun da öğrencilerin özellikle İHL'deki meslek derslerine karşı algılarından kaynaklandığı görülmüştür.