IMF politikalarının gelişmekte olan ülkelerinin makroekonomik performanslarına etkileri

1944 yılında Uluslararası Para Sisteminin esaslarını belirleyen Bretton Woods anlaşması gereğince kurulmuş olan Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası, özellikle gelişmekte olan ülkeler için vazgeçilmez bir finansman kaynağı olmuştur. IMF özellikle ülkelerin ödemeler dengesinde karşılaşmış oldukları açıkları finanse etme misyonunu üstlenirken, aynı anlaşma esnasında kurulmuş olan Dünya Bankası ise ikinci dünya savaşı sonrası ülkelerin yeniden yapılanmalarına ve kalkınmalarına yardımcı olacak kaynakları sağlama misyonunu üstlenmiştir.Bu tezde öncelikle IMF ile ilgili genel bir bilgi ve IMF'nin gelişmekte olan ülkeler açısından önemi anlatılacaktır. Daha sonra IMF'nin bu ülkelerde uygulamış olduğu politika uygulamaları ve IMF'ye yapılan eleştiriler üzerinde durulacaktır. Bununla beraber IMF'nin gelişmekte olan ülkelerdeki makroekonomik etkilerini ölçmeye yönelik önceden yapılmış olan çalışmalar ile ilgili literatür taraması, bu çalışmalarda kullanılan yöntemler ve IMF öncesi ve sonrası bu ülkelerdeki makroekonomik durum hakkında bilgi verilecektir. Uygulama bölümünde ise IMF politikalarının kişi başına gelir üzerindeki etkileri incelenecektir.Bu tezde en küçük kareler (EKK) yöntemi kullanılarak IMF politikalarının kişi başına gelir üzerindeki etkisi 1988-2007 yılları arasında IMF politikalarını uygulayan 24 gelişmekte olan ülke için ayrı ayrı incelenmiştir.IMF politikalarının kişi başına gelir (büyüme) üzerindeki etkileri yapılan analizin sonucunda şu şekilde özetlenebilir: i) 6 ülke (Cezayir, Çin, Mısır, Tayland, Ürdün ve Brezilya) için IMF politikalarının kişi başına gelir üzerinde negatif etkisi bulunmaktadır. ii) 9 ülke (Bolivya, Dominik Cumhuriyeti, Ekvator, Peru, Tunus, Bulgaristan, Romanya, Arjantin ve Meksika) için IMF politikalarının kişi başına gelir üzerinde pozitif etkisi vardır. iii) Diğer 9 ülkede (Fas, Ukrayna, Rusya Federasyonu, Türkiye, Macaristan, Güney Afrika, Şili, Uruguay, Venezüella) ise IMF politikalarının kişi başına gelir üzerinde bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak IMF programlarının kişi başına gelir üzerindeki net etkileri hakkında kesin bir şey söylemek mümkün değildir.Genel olarak IMF programlarının makroekonomik değişkenler üzerine yaptığı etkiye bakıldığında bu etkinin ödemeler dengesi ve enflasyon üzerinde olumlu etkisinin olduğu diğer makroekonomik değişkenler üzerinde ise literatürde de olduğu gibi net bir etkisinin olmadığı ortaya çıkmıştır. Diğer bir deyişle genel olarak IMF programlarının etkileri üzerine genel bir uzlaşının olmadığı görülmektedir.