Avrupa Birliği üyelik sürecinin aday ülkelerin insani kalkınmalarına etkisi: Arnavutluk ve Sırbistan

Avrupa Birliği üyelik süreci, Batı Balkan ülkelerindeki reform sürecini ve kurumsal evrimini şekillendiren temel unsurlardan biridir. 1990'lı yıllarda bölgede gerçekleşen çatışmaların sona ermesinin ardından bölge ülkeleri için AB üyelik süreci başlamıştır. Tezin temel araştırma sorusu, AB üyeliği koşullu reform sürecinin de temel hedefleri olan Batı Balkan ülkelerinin ekonomik ve siyasi kurumlarının nasıl gelişme gösterdiği ve bu kurumlardaki reform sürecinin insani kalkınma ile ne ölçüde ilişkili olduğudur. Bu amaçla, kurumsalcı ekonomi ekolüyle ilgili literatür taraması yapılarak, Batı Balkan ülkelerinin ekonomik ve siyasi kurumlarıyla ilgili göstergelere yer verilmiştir. Ayrıca, AB üyelik sürecinin etkisini gözlemleyebilmek için bu süreçteki insani kalkınma endeksindeki ilerlemeler mercek altına alınmıştır. İnsani kalkınma endeksindeki gelişmeler göz önüne alınarak, tezin temel araştırma sorusunu araştırmak için Arnavutluk ve Sırbistan örneklem olarak seçilmiştir. AB üyelik sürecinde AB'nin söz konusu iki ülkeye yönelik kritik önceliklerinin insani kalkınma yaklaşımıyla ne derecede uyumlu olduğu araştırılmıştır. Bu çalışmada, yapılan araştırmalar sonucunda AB'nin tam üyelik için temel önceliklerinin, kurumsalcı ekonominin vurguladığı kurumların kalitesi ve demokrasi ile örtüştüğü görülmüştür. Arnavutluk ve Sırbistan'ın insani kalkınma yaklaşımı açısından adaylık süresince kaydettikleri ilerlemelerinin farklılığının sebebinin uluslararası etkileşim olduğu sonucuna varılmıştır.