COVID-19 döneminde tam servis hizmet veren havayollarının operasyonel performansının hisse senedi fiyatlarına etkisi

COVID-19 pandemisi, havacılık sektöründe ani bir şok etkisi yaratmıştır. Sokağa çıkma yasakları ve ülke sınırlarının kapanması ile birlikte yolcu sayılarında ve operasyonel verilerde tarihi bir düşüş yaşanmıştır. Bu çalışmada, COVID-19 pandemisi sürecinde ve sonrasında tam hizmet sağlayan havayolu şirketlerinin operasyonel performans göstergelerinin hisse senedi fiyatlarına etkisi incelenmektedir. 2019 ile 2024'ün üçüncü çeyreği arasındaki döneme ait Türk Hava Yolları, Lufthansa ve American Airlines'a ait aylık veriler kullanılmıştır. Seçilen bu havayolları sırasıyla Türkiye, Avrupa ve ABD'deki tam servis sağlayan havayollarını temsil etmektedir. Çalışmada bu havayollarına ait, Uçuş Koltuk Kilometresi (ASK), Ücretli Yolcu Kilometresi (RPK), Doluluk Oranı (LF), Yolcu Sayısı (PN) ve Uçuş Sayısı (FN) gibi operasyonel performans göstergelerinin hisse fiyatlarına etkisi analiz edilmiştir. Veriler R yazılımı ile panel veri ve zaman serisi ekonometrik modelleri kullanılarak incelenmiştir. Çalışma neticesinde, operasyonel performans göstergelerinden doluluk oranının (LF), COVID-19 döneminde, seçilen havayolları için hisse senedi fiyatları üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Diğer operasyonel performans göstergeleri için, hisse senedi fiyatları üzerinde herhangi anlamlı bir etki bulunamamıştır. Ayrıca, pandemi döneminde incelenen havayolu şirketlerinin hisse fiyatlarının geçmiş değerlerinden güçlü şekilde etkilendiği görülmüştür. Bunun nedeninin COVID-19'un makroekonomik etkilerinin yatırımcılar üzerinde oluşturduğu yatırım algısı olduğu düşünülmektedir. Çalışmada elde edilen bir diğer sonuç ise, COVID-19 pandemisinin hisse senedi fiyatları üzerindeki etkisinin kısa vadeli olduğu ve uzun vadede istatistiksel olarak kalıcı ve anlamlı bir etkisinin olmadığıdır. Ayrıca verilerin incelenmesi sonucunda, operasyonel performans göstergelerinin incelenen bütün havayolları için COVID-19'un başlamasıyla birlikte bir kırılım yaşadığı ve ani şekilde düştüğü görülmüştür. Sonrasında ise bu göstergelerin incelenen her havayolu için toparlanması farklı boyutlarda olmuştur. Lufthansa'nın göstergeleri pandemi öncesindeki seviyelerine ulaşamamış, American Airlines'ınkiler pandemi öncesi seviyelerini yakalayabilmiş, Türk Hava Yolları'nın göstergeleri ise pandemi öncesi sevilerini önemli ölçüde geçmiştir. Hisse senedi fiyatlarına bakıldığında, Lufthansa ve American Airlines'ın hisse senedi fiyatlarının COVID-19 öncesi fiyatlarına geri dönmekte zorlandığı, Türk Hava Yolları'nın ise pandemi öncesi değerlerini geçip önemli ölçüde olumlu ayrıştığı gözlemlenmiştir.