Algılanan örgütsel adalet ve iş tatmininin sanal kaytarma üzerindeki etkisi: Adana il merkezindeki belediyelerde görgül bir araştırma

Tarihçesi Antik Yunan'a dayanan adalet, geçmişten bu yana tartışılmaktadır. Adalet kavramı, zamanla hayatın farklı alanlarına farklı anlamlarla uyarlanmıştır. Yönetim bilimine göre ödül, ücret ve disiplin yönetmelikleri aracılığı ile oluşan adalet, çalışanlar için eşitlik duygusu yaratan bir unsurdur. Eşitlik Teorisi çerçevesinde, çalışanların eşitsizlik hissetmeleri halinde örgütsel adalet algılarının ve iş tatminlerinin olumsuz etkileneceği iddia edilmektedir. Neticede, bu tür arzu edilmeyen sonuçlar, üretkenlik karşıtı iş davranışlarına neden olma potansiyeline sahiptir. Bu bakımdan, dijital çağın güncel sorunlarından birisi haline gelen ve mesai saatlerinde iş dışı amaçlar için internet kullanımı olarak tanımlanabilecek sanal kaytarma; üretkenlik karşıtı iş davranışlarından biri olarak kabul edilmektedir. Sanal kaytarma, çalışanların iş yerinde gereksiz yere zaman harcamaları ile ilişkilendirilmektedir. Ancak sanal kaytarmanın iş verenlere maliyeti daha yüksek düzeyde olabilmektedir. Sanal kaytarma neticesinde işverenler; yasal sorunlar, verimlilik düşüşü, organizasyona ait internet kaynaklarının verimsiz kullanımı gibi sorunlarla karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu nedenle, sanal kaytarmaya neden olan unsurları anlamak önem arz etmektedir. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı, çalışanların algılanan örgütsel adalet ve iş tatmini düzeylerinin sanal kaytarma davranışları üzerindeki etkisini incelemektir.Araştırma, kantitatif yöntemle ve kesitsel bir araştırma tasarımı ile gerçekleşmiştir. Adana merkezindeki belediye çalışanlarından anket yöntemiyle toplanmış 211 katılımcının anket formunun değerlendirilmeye uygun olduğu görülmüştür. Ankette kullanılan ölçeklerin geçerliliği ve güvenirliği için gerekli değerlendirmeler yapılmış ve ardından kavramlar arasındaki ilişkiler test edilmiştir. Analiz sonuçları sanal kaytarmanın sosyal-etkileşimsel ve rekreasyonel-bilgi edinme olmak üzere iki boyuttan oluştuğunu göstermiştir. Araştırma modelindeki değişkenler arasındaki ilişki incelendiğinde, çalışanların algılanan örgütsel adalet ve iş tatmini düzeylerinin, sosyal-etkileşimsel ve rekreasyonel-bilgi edinme şeklinde gerçekleşen sanal kaytarma davranışları üzerinde negatif ve orta düzeyde anlamlı etkilerinin olduğu bulgulanmıştır. Gerek kamu gerekse özel sektör organizasyonlarında kasıtlı veya kasıtsız gerçekleştirilen örgüt içi uygulamalar, çalışanlarda adaletsizlik ve tatminsizlik algısına sebep olabilecek potansiyele sahiptir. Bu durumlar, çalışanları sanal kaytarma davranışlarına yöneltebilmektedir. Bu bağlamda, belediye yetkililerine yönelik olarak ve ileride gerçekleştirilecek çalışmalar için bazı tavsiyeler sunulmuştur.