Ulusaltı kimliklerin ulusal güvenliğe etkisi: Ürdün ve Lübnan'ın karşılaştırmalı analizi

Bu doktora tezi, Arap Ayaklanmaları sonrasında Orta Doğu'da alt-ulusal kimliklerin (etnik, mezhepsel, kabilevi veya bölgesel aidiyetlerin) ulusal güvenlik üzerindeki etkilerini incelemektedir. Ürdün ve Lübnan örnekleri üzerinden yürütülen karşılaştırmalı analiz, bu kimliklerin devlet kurumları, siyasi yapılar ve toplumsal dinamiklerle nasıl etkileşim kurduğunu ve ulusal güvenlik sonuçlarını nasıl şekillendirdiğini ele almaktadır. Çalışma, kırılgan veya melez rejimlerde alt-ulusal kimliklerin marjinal değil, bilakis devletin meşruiyeti, istikrarı ve toplumsal bütünlüğünü doğrudan etkileyen temel aktörler olduğunu savunmaktadır. Yapılandırmacı bir kuramsal çerçeveye dayanan ve nitel karşılaştırmalı analiz yöntemiyle yürütülen araştırma, kimlik temelli toplumsal hareketlenmeler ile devletin bu hareketlere verdiği tepkiler arasındaki çok katmanlı ilişkiyi analiz etmektedir. Ürdün ve Lübnan; farklı siyasal sistemleri, kimlik yapılandırmaları ve Arap Ayaklanmaları sonrası yaşadıkları özgül dönüşümler sebebiyle karşılaştırma için uygun örnekler olarak seçilmiştir. Ürdün örneğinde, merkezi bir monarşi çerçevesinde kabilevi aidiyetlerin ulusal kimlik söylemiyle nasıl bütünleştirildiği incelenmiştir. Lübnan'da ise mezhepsel güç paylaşımı sistemi, mezhep kimliklerinin hem istikrar sağlayıcı hem de istikrarsızlaştırıcı etkilerini ortaya koymakta; devlet otoritesinin parçalanmasına ve dış müdahalelere zemin hazırlamaktadır. Karşılaştırmalı yaklaşım, kimlik temelli istikrarsızlık dinamiklerinde ortak eğilimleri ve kurumsal farklılıkların güvenlik politikalarına etkilerini ortaya koymaktadır. Bu tez, bölünmüş toplumlar bağlamında ulusal güvenlik çalışmalarına hem kuramsal hem de ampirik katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Orta Doğu güvenlik paradigmasının yeniden düşünülmesi gerektiğini savunarak; kimlik çoğulluğu, toplumsal aktörlerin rolü ve devlet-toplum ilişkilerinin güvenlik üzerindeki etkilerine ışık tutmaktadır. Elde edilen bulgular, hem akademik literatüre katkı sunmakta hem de karar vericiler için yapıcı güvenlik stratejileri geliştirilmesine yönelik pratik çıkarımlar sunmaktadır.