Suriye çatışmasının öncesi ve sonrasında Türkiye–Rusya ilişkilerinin etkisi

Suriye krizi, Türkiye-Rusya ilişkilerini köklü bir şekilde dönüştürmüş; iş birliğine dayalı ve ekonomik olarak karşılıklı bağımlı bir yapıdan, stratejik rekabet ve pragmatik iş birliğinin iç içe geçtiği karmaşık bir ilişki modeline evrilmiştir. Bu tez, Suriye krizi bağlamında iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin 2010–2024 yılları arasındaki siyasi, askeri, ekonomik ve diplomatik boyutlardaki dönüşümünü incelemektedir. Çalışma, tarihsel yorumlama ve ikincil veri analizine dayanan nitel, tümdengelimli bir metodoloji benimsemektedir. "Suriye krizinin Türkiye-Rusya ilişkilerini önemli ölçüde dönüştürdüğü" hipotezinden yola çıkılarak, bu hipotez diplomatik gelişmeler, askerî olaylar ve ekonomik iş birlikleri üzerinden test edilmektedir. Tümdengelimli ve kuram temelli yöntemin tercih edilme nedeni, belirli jeopolitik olayları daha geniş kuramsal çerçevelerle ilişkilendirme kapasitesidir. Tezde realizm, liberalizm ve inşacılık kuramsal yaklaşımları entegre edilmiştir: realizm, bölgesel rekabet ve güç mücadelesini açıklarken; liberalizm, ekonomik ilişkilerin ve kurumsal iş birliğinin sürekliliğini vurgular; inşacılık ise kimlik, anlatılar ve algılardaki değişimleri ön plana çıkarır. Tematik analiz, ticaret hacmindeki değişimler, savunma politikaları ve ittifaklardaki kaymalar gibi örüntüleri ortaya koymaktadır. 2024'e kadar güncellenmiş kaynaklar – akademik literatür, resmi belgeler ve uzman yorumları – üçlü doğrulama yöntemiyle analiz edilerek geçerlilik ve güvenilirlik sağlanmıştır. Başlıca bulgular, kriz öncesi dönemin karşılıklı ekonomik kazançlar ve sınırlı askerî iş birliğiyle tanımlandığını; krizin başlamasıyla ise özellikle Rusya'nın Esad rejimini, Türkiye'nin ise muhalif grupları ve sınır ötesi Kürt oluşumlarına karşı tutumunu desteklemesiyle derin ayrışmaların yaşandığını göstermektedir. 2015 yılında yaşanan Su-24 uçağının düşürülmesi gibi gerilimler, Astana süreci gibi diplomatik girişimlerle dengelenmiş ve ilişkiler, bölümlenmiş iş birliği ve işlemci diplomasi çerçevesinde sürdürülmüştür. Tez, bölgesel düzeyde Türkiye ve Rusya'nın çok kutuplu bir Ortadoğu'da artan etkisine dikkat çekerken; Batı'nın bölgedeki etkisinin azaldığını ortaya koymaktadır. Özellikle enerji alanındaki iş birliği (örneğin TürkAkım Projesi), siyasi anlaşmazlıklara rağmen ekonomik diplomasinin direncini göstermektedir. Küresel ölçekte ise çalışma, geleneksel Batı hegemonyasından bölgesel aktörlerin yükselişine işaret eden bir dönüşüme dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, bu araştırma, rakip devletlerin jeopolitik çatışmaları nasıl uyarlanabilir, işlemci stratejilerle yönetebileceğine dair kuramsal ve pratik bir katkı sunmaktadır.