Trafik olay süresi ve yol özelliklerinin trafik akım performansına etkisi

Karayolunun herhangi bir kesiminde meydana gelen kaza, araç arızası, yangın, yük, akaryakıt vb. maddelerin yola saçılması gibi trafik akımını bozan tekrarsız durumlar trafik olayları olarak tanımlanır. Trafik Olay Yönetimi, bu olayların olumsuz etkilerini azaltmak; sürücülerin, yayaların, diğer tüm mağdurların ve müdahale ekiplerinin can güvenliğini sağlamak için insani ve kurumsal bütün kaynakların planlı ve koordineli bir biçimde kullanılmasıdır. Olaylar genellikle yol kullanıcılarına, ekonomik kayıp veya düşük yaşam kalitesi ve hareket kabiliyeti gibi maliyetler getiren seyahat süresinde artışa neden olan tıkanıklığa sebep olurlar. Bu tez, trafik olayı simülasyon modelleri ile birlikte trafik olay yönetimi teorisi ve uygulaması hakkındaki güncel literatür incelemesini sunmaktadır. Tez çalışması; veri toplama ve analizi ile simülasyon deney aşaması olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. İlk olarak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırları içinden trafik olayı verileri toplanmış ve analiz edilmiştir. İkinci olarak, farklı olay türlerini ve trafik talebini ve ayrıca karayolunun çeşitli geometrik özelliklerini simüle etmek için mikroskobik bir trafik simülasyon modeli geliştirilmiştir. Analizler performans ölçütü olarak toplam seyahat süresi, kuyruk uzunluğu ve hız dikkate alınarak yapılmıştır. Son olarak, bu durumların performansını değerlendirmek ve karşılaştırmak için istatistiksel testler uygulanmıştır. Tez sonuçları göstermektedir ki olay süresi ile ortalama akım hızı arasında lineer bir ilişki vardır. Olay süresindeki artış ortalama hızda genel trafik akımı için %11.8'e varan, olay sonrası sürecin trafik akımı içinse %29.6'ya varan azalmaya sebep olmaktadır. En uzun ortalama kuyruk boyu orta şeritte meydana gelen olaylarda gözlemlenmektedir. En kısa ortalama kuyruk boyu sağ şeritte meydana gelen olaylarda gözlemlenmektedir. Genel trafik akımı için orta şeritte meydana gelen olaylarda sağ şeritte meydana gelen olaylara kıyasla kuyruk boyu %34.6'ya kadar artmaktadır. Şerit başına düşen araç sayısının aynı olduğu durumlarda, şerit sayısındaki artış, olay sonrası sürecin trafik akımı için ortalama hızda %6.4'e varan bir azalmaya neden olmaktadır. Uygulanan istatistiksel testlerin sonuçlarına göre, genel simülasyon periyotları incelendiğinde, istatistiksel olarak farklı sonuçlar sadece olay süresi, araç girdisi ve şerit genişliği değişikliklerinde görülmüştür. Kaza sonrası süreçler incelendiğinde ise, sadece olay süresi ve şerit genişliği değişimlerinde istatistiksel olarak farklı sonuçlar görülmüştür. Bu tezin sonuçları trafik kontrol yetkilileri tarafından olay süresini, tıkanıklığı, ikincil olayları ve ilgili insani ve ekonomik kayıpları azaltmak için kullanılabilir.