Türkiye'nin uyguladığı heterodoks (Ortodoks olmayan) para politikasının uluslararası ticaret performansına sektörel etkisi

Bu çalışma, Türkiye'de uygulanan heterodoks para politikasının sektörel dış ticaret performansı üzerindeki etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada Türkiye'nin Ocak 2010 – Mayıs 2023 dönemine ait sektörel dış ticaret verileri analiz edilmektedir. Ülkenin sektörel düzeyde tüm uluslararası ticaret hacminin büyük bir kısmını (%99) oluşturan tarım ve ormancılık, madencilik ve taş ocakçılığı, imalat sanayi ile toptan ve perakende sektörlerinin aylık ihracat ve ithalat verileri, döviz kurları, Türkiye Merkez Bankası fonlama maliyeti (faiz oranları) ile AB ve Türkiye üretim endeksleri kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında tüm sektörler ARDL sınır testi yöntemiyle analiz edilerek ilgili değişkenler uzun ve kısa dönemli modellerle tahmin edilmiştir. Heterodoks para politikası uygulamalarının geçerli olduğu aralık, Mart 2021 ile Mayıs 2023 arasındaki verilerin olduğu dönem olarak tanımlanmıştır. Bulgular, Türk lirasının sepet döviz kuru endeksi karşısındaki değer kaybı ile bütün sektörlerin ihracat verileri arasında pozitif korelasyon olduğunu, fonlama maliyeti (faiz oranları) ile ithalat arasında ise negatif korelasyon olduğunu göstermektedir. AB ve Türkiye'nin üretim endekslerindeki artışlar hem ihracatı hem de ithalatı olumlu etkilemiştir. Heterodok para politikaları uygulaması, toptan ve perakende sektörünün ithalatı hariç tüm sektörlerin hem ihracat hem de ithalatı üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Kontrol değişkeni olarak incelenen makroekonomik faktörlerin farklı sektörlerdeki duyarlılığı incelendiğinde, etkilerinin sektörel özelliklere göre farklılık gösterdiği görülmektedir.