Zihinsel temsillerin bütünleştirici mantığı olarak örtük tanımlama

Gerek analitik gerekse bilişsel bilim alanlarında, zihinsel temsillerin doğası problemi önceliğini sürdürmektedir. Zihinsel temsil problemine getireceğimiz açıklama, değişkenlerin nesnelere nasıl atıfta bulunabildiği sorusunda olduğu gibi ontolojik önerme yapmanın temel kabul ve ön koşullarını değiştirmektedir. Bu sorulara vereceğimiz cevap, ister dilin kullanılma kuralları aracılığıyla bir çeşit normatif zorunluluk ve olasılık dünyasına işaret etsin, isterse de bir çeşit belirli "psiko-dilsel" dolayım aracılığıyla gerçekleştiği önerilsin, bu nevi bir açıklama getirmeden, en basit mantıksal ve ontolojik formalizasyonlar temelden yoksun kalacaktır. Dolayısıyla zihinsel temsilleri anlamak, bilgi ve öğrenme kuramlarımızı da değiştirecektir. Literatürde yerleşmiş zihinsel temsil kavramı, yazı, resim gibi dışsal temsilden etkilenerek, zihinsel temsilleri de statik ve sabit içeriklere bağlı olarak ele alır. Bu, dinamik yönlerin, gelişimin, yanlış temsillerin ve kişilerin kendi kendilerinin tespit edebileceği hataların açıklanmasında zorluklar ortaya çıkarır. Alternatif bir bakış açısı ise etkileşimci zihinsel temsil teorisidir, bunun temeli ise örtük tanımlama işleminden gelmektedir. Bu görüşe göre, zihinsel temsiller içerikleriyle izomorfik olarak uyuşmaz, ancak onları benzer şekilde "tanımlarlar", aksiyomatik sistemlerin terimleri tanımlaması gibi. Zımni (örtük) temsil kavramı, etkileşim temelli bir temsil biçimi olarak alışkanlıkların içerikli doğasını aydınlatır. Bu tez, analitik felsefe tarihi bakımından etkileşimci alternatifin, örtük tanımlama işleminin ve zihinsel temsillerin ontolojisi arasındaki ilişkiyi açıklar. Alışkanlık, diyagramsal çıkarım, soyutlama vs. somutlaştırma, indüksiyon sorunu, işlevselcilik ve çıkarımsal rol semantiği, müdahaleci nedensellik teorisi, ölçüm teorisi, kavramlara karşın özellikler, çerçeveleme ve çerçeve sorunları, dilsel sistemlerin sistemliliği ve üretkenliği gibi kavramları ele almaktadır. Bu tezde yapmak istediğim, formalist analitik felsefe ve pragmatist felsefe yaklaşımları arasındaki fay hattını, zihinsel temsil problemi bağlamında ele almaktır. Bu sorunun cevabı son yıllarda felsefe literatüründe zihin felsefesi ve bilişsel bilimin yükselişinin sebeplerini anlamamıza olduğu kadar, aynı zamanda analitik felsefe tarihini de pragmatizme karşı geliştirdiği refleksler bağlamında daha geniş açıdan okuyabilmemizi sağlamak yolunda katkı sağlayacaktır. Zihinsel temsilin anlaşılmasındaki bu temel değişim, yapısal kavramlardan vazgeçerek tamamen işlevsel, işlem temelli ve pragmatist bir perspektife doğru kaymayı başlatır. Bu yaklaşım, açıklamanın odağını yapısal tanımların lineer mekanistik modellerinden, etkileşimli sistemlerin kısıtlamacı ve müdahaleci nedensellik anlayışlarına kaydırır.