In Siliko toksikoloji yöntemleri ve uygulamaları üzerine araştırmalar

İn siliko toksikoloji, bilgisayar ve matematiksel modeller kullanarak kimyasalların toksik etkilerini değerlendiren bir alandır. Toksikoloji çalışmalarında zaman, maliyet ve hayvan kullanımını azaltarak çevresel ve insan sağlığına daha uygun bir yaklaşım sunamaktadır. Bu yöntemlerin kullanımı, son yıllarda hızla yaygınlaşmaktadır. İn siliko toksikoloji, birçok farklı yöntem ve yazılımlar kullanarak gerçekleştirilir. Bu yöntemler arasında başlıca QSAR (nicel yapı-aktivite ilişkisi) modellemesi, akıllı sistemler, sanal tarama, protein-ligand etkileşimi analizi ve yüksek verimli tarama (HTS) bulunmaktadır. Bu yöntemlerin her biri, toksikolojik verilerin tahmininde farklı bir yaklaşım sağlamaktadır. QSAR modellemesi, bir kimyasalın yapısını analiz ederek, toksisitesinin tahmin edilmesine çalışır. Akıllı sistemler, yapay zeka teknikleri kullanarak toksikolojik verileri analiz ederek bir kimyasalın olası etkilerini tahmin edebilir. Benzer şekilde sanal tarama, bir kimyasalın etkileşime girdiği proteinlerin yapısını analiz ederek, toksik etkilerini tahmin etmeye çalışır. Protein-ligand etkileşimi analizi de, bir kimyasalın bir proteinle etkileşimini inceleyerek, bu yönde toksik etkilerinin kesitirilmesine katkı sunmaktadır. İn siliko toksikoloji yazılımları arasında DEREK, Toxtree, T.E.S.T, OECD QSAR Toolbox ve Leadscope gibi birçok yazılım bulunur. Bu yazılımlar, farklı toksikolojik endikasyonlar için tasarlanmıştır ve genellikle açık kaynaklıdır. Sonuç olarak, in siliko toksikoloji, toksikoloji alanındaki geleneksel yaklaşımların yerini almaya başlayan laternatif bir araştırma yaklaşımıdır. Bu yöntemler, toksikolojik verilerin değerlendirilmesinde hızlı, düşük maliyetli ve daha etkili bir yöntem sunmaktadır. Bu tez çalışmasında son yıllarda hızla gelişen in siliko toksikolojik yöntemler ve yazılımlarının karşılaştırılması, genel kullanımları, avantaj ve dezavantajları özetlenecek, literatür verilerinden hareketle belirlenmiş iki farklı maddenin in siliko yöntemlerden QSAR yöntemiyle ve bir yazılım dili olan Python, QSAR Toolbox ve ToxTree yazılımları ile ters etki gözlenmeyen düzey (NOAEL) değerleri hesaplanarak geleneksel toksikolojik yöntemlerle karşılaştırılarak doğruluğu değerlendirilecektir.