İnce daneli zeminlerde kil oranının sıvılaşmaya etkisi

Sakarya Üniversitesi Geoteknik Anabilim Dalı'nda 1998'den bu yana yapılmakta olan araştırmalarda ince daneli zeminlerin sıvılaşma yeteneğini tayin etmede kullanılan ve Çin Kriteri olarak bilinen özelliklerin Adapazarı siltlerinde durumu tam olarak yansıttığından kuşkuya düşülmüştür. Bu uyumsuzlukların temelinde siltin içerdiği kil yüzdesinin etkisinin önemli olacağı düşünülmüştür. Gerçek durumun anlaşılabilmesi için farklı kil yüzdesine sahip zemin numuneleri üzerinde laboratuvarda dinamik üç eksenli deneyleri yapılmıştır. Yapılan deney sonuçlarından elde edilen kayıtlar karşılaştırılarak zemin numunelerinin boşluk suyu basıncı oranı ve eksenel deformasyon ilişkisi incelenmiştir. Buna ilave olarak arazi gözlemlerine dayalı sıvılaşma kriterleri ile bu çalışmada yapılan deney sonuçları karşılaştırılmıştır.Adapazarı kalınlığı oldukça fazla olan genç silt çok derin ve genç silt ve siltli kum çökeller üzerine kurulu olması nedeniyle dünyada az rastlanır zemin özellikleri göstermektedir. Özellikle Adapazarı kentinin birçok yerinde siltli kumlar ve killer arasında bulunan düşük plastisiteli ve plastik olmayan (NP) siltlerin yeraldığı, yapılmış çok sayıda sondajda görülmüştür. Bu siltlerin (ML) sıvılaşma yeteneğinin saptanmasında fiziksel özelliklerin ölçümü, arazi deneyleri yanında, belirsizliğin olduğu zeminlerde dinamik laboratuvar deneylerinin yapılması kesin yargıya varılabilmesi için gerekli görülmüştür. Bu doğrultuda laboratuvarda dinamik üç eksenli deneyleri yapılmış ve deney sonuçları karşılaştırılmıştır. Zemin içinde sıvılaşmanın değişen kil yüzdeleriyle yakından ilişkili olduğu ve artan kil yüzdesi ile sıvılaşma direncinin arttığı gözlenmiştir.