İç mekanda endokrin bozucu kimyasallara maruz kalma ve okul çağındaki çocuklarda astım: bir vaka kontrol çalışması

Sentetik kimyasalların birçok endüstriyel ve tarımsal alanda kullanılması büyük çapta çevre kirliliğine neden olmaktadır. En yaygın kullanılan sentetik kimyasallardan biri olan endokrin bozucu kimyasallar (EDC'ler), artan nüfus, genişleyen endüstriyel faaliyet ve artan tarımsal uygulamalar nedeniyle çevreye katlanarak artan bir oranda salınmaktadır. Farmasötikler, kişisel bakım ürünleri, pestisitler, yüzey aktif maddeler ve çeşitli endüstriyel kimyasallardan oluşan kalıcı EDC'ler, insan vücudunda biriken, hidrofobik ve lipofilik özelliklere sahiptir. EDC'lerin vücut üzerindeki etkileri çok yönlüdür ve çok çeşitli sistem ve işlevleri etkileyebilmektedir. Bu etkilerin ortaya çıkma derecesi, EDC'lerin türü, maruz kalma dozu ve süresi ve bireyin duyarlılığı dahil olmak üzere çeşitli değişkenlere bağlıdır. Çocuklar zamanlarının çoğunu kapalı mekanlarda geçirdikleri için bu kimyasallara büyük oranda maruz kalmaktadırlar. Bu nedenle küçük çocuklarda astım gibi çeşitli hastalıklara sıklıkla rastlanmaktadır. Astımın ortaya çıkışını belirleyen faktörler genetikten yaşam tarzına ve çevresel faktörlere kadar geniş bir yelpazede görülebilmektedir. Astım prevalansında bölgesel farklılıklar ve son zamanlarda artan oranların nedenleri arasında çevresel faktörler öne çıkmaktadır. Ancak bu faktörlerin önemi hala tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışma, ev içi tozdaki EDC'lere (Kalıcı organik kirleticiler (KOK'lar), alkilfenoller ve bunların etoksilatlıları) maruz kalma ile Türkiye, Ankara'da okul çağındaki çocuklarda astım gelişimi arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Bu araştırma, 110 vaka (astımlı) ve 130 kontrol (astımlı olmayan) çocuğun evinden alınan toz örneklerinin analizlerine odaklanan bölgedeki ilk çalışmadır. Spearman korelasyon testi, Kruskal-Wallis varyans analizi ve Pozitif matris çarpanlara ayırma (PMF) modeli gibi çeşitli istatistiksel analizleri kullanarak, veriler hakkında kapsamlı bir anlayış elde edilerek, önemli farklılıkları belirlenmiştir ve bu farklılıklara katkıda bulunan faktörleri ortaya çıkarılmıştır. Sonuçlara göre, 4-5-6 halkalı PAH'lar muhtemelen ana caddeye yakınlık nedeniyle trafik emisyonlarıyla bağlantılı olduğu ortaya çıkmıştır. 2 ve 3 halkalı PAH'lar, ısıtma sistemi ve evde sigara içilmesi gibi farklı faktörlerle ilişkilendirilmiştir. Ev aktiviteleri ve ana caddeye yakınlığın PCB konsantrasyonları üzerinde etkisi olduğu bulunmuştur. Yeni satın alınan elektronik eşyalar ve ahşap veya plastikten üretilmiş çocuk yatakları en yüksek düzeyde PBDE'ye sahip olduğu gösterilmiştir. Çalışma ayrıca, tozdaki alkilfenol etoksilat miktarının ev içi uygulamalardan ve yaşam koşullarından oldukça etkilendiğini ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada aile yaşam tarzının, çevre koşullarının ve seçilen EDC'lerin çocuklarda astım riski üzerindeki etkisini incelemek için lojistik regresyon modelleri kullanılmıştır. Olasılık değerleri incelendiğinde, birinci veya alt katlarda yaşama, duvar kaplaması olarak duvar kağıdı kullanma, ayrı mutfağının olmaması ve evcil hayvan sahibi olmak, eski evlerde yaşama, evde 4'ten fazla kişinin bulunması, haftada iki veya daha fazla kez kızartma yapmak, evde sigara içilmesi, yeni mobilya kullanılması, deterjan kullanım sıklığı, çocuğun yatağında yün kullanılması astım gelişimini etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın sonuçları, çevresel faktörlerin astımın gelişimini ve şiddetini etkilediğini ortaya koymaktadır.