İnegöl (Bursa) doğu kayını (Fagus orientalis Lipsky) ormanlarında kızıl kuyruklu kayın tırtılı [Calliteara pudibunda (Linneaus, 1758)] üzerine araştırmalar

Bu çalışmada son yıllarda İnegöl (Bursa) kayın sahalarında ciddi boyutlarda zarar yapan Kızıl Kuyruklu Kayın Tırtılı [Calliteara pudibunda (Linneaus, 1758)]'nın zararı, biyolojisi ve doğal düşmanları araştırılmış, zararlıya karşı savaş yöntemleri üzerinde durulmuştur. Bu amaçla zararlının varlığının tespit edildiği İnegöl Doğu kayını ormanları araştırma alanı olarak belirlenmiştir. Bu sahalarda yapılan arazi çalışmalarının yanı sıra alanlardan toplanan araştırma materyali laboratuvarda kültüre alınarak beslenmiş ve yürütülen laboratuvar çalışmalarıyla gözlemler yapılmıştır. C. pudibunda'nın kanatları beyazımsı gri renklidir. Ön kanatlar arka kanatlara göre daha koyu renklidir. Kanatlarda enine çizgiler bulunmakta ve bu çizgiler daha koyu renklidir. Erkek bireylerde toraks'ın orta kısmında siyah renkli bir nokta şeklinde kısım bulunmaktadır. Erkek bireylerin bu kısmındaki tüyler daha koyu renklidir. Ön kanatlar arasındaki açıklık dişi erginlerde 58-67 mm. arasında olup ortalama 60.57±4.27 mm.'dir. Bu mesafe erkeklerde ise 47-53 mm. arasında değişmekte ve ortalama 49±2.35 mm.'dir. Yumurtalar açık mavimsi-gri renklidir. Yuvarlak şekilli, yuvarlağın üst kısmı biraz basık olup, bu basık kısmının ortasında siyah bir nokta bulunmaktadır. Siyah noktanın bulunduğu kısımda hafif bir çöküntü mevcuttur. Büyüklüğü ise yaklaşık 0.8-1.0 mm çapındadır. Yumurtaların dış kısmı sert bir dokuya sahip ve dayanıklıdır. C. pudibunda'nın olgun larvaları 18-24 mm. arasında olup, vücutları sarı renkli demet şeklinde kıllarla kaplıdır. 4, 5, 6 ve 7'nci segmentlerin üzerinde vücuttaki kıllara göre daha koyu ve kısa boylu fırça şeklinde kıl demetleri ve bu segmentler arasında siyah renkli kadifemsi doku bulunmaktadır. Vücudun üst kısmının yan taraflarında iki sıralı siyah çizgiler mevcuttur. Abdomenin sonundaki dik kıl demeti ise belirgin, diğer tüylerden uzun ve kızıl renktedir. Erkek ve dişi pupaların görünüşleri itibariyle aynı olmasına karşın erkek pupaların dişilerinkine oranla daha hafif ve daha küçük olduğu saptanmıştır. Erkek ve dişi ergin pupalarının üzerinde yapılan ölçümlerde; dişi pupaların ağırlıklarının 0.42-1.11 gr arasında değişmekte olduğu ve ortalama ağırlığının 0.69 ± 0.153 gr. olduğu, boylarının ise 1.7-3.0 mm. arasında değiştiği, ortalama 2.07±0,21 mm. olarak tespit edilirken, erkek pupaların ağırlıklarının 0.21-0.62 gr. arasında ve ortalama ağırlığı 0.45 ± 0.07 gr. ve boylarının ise 1.5-2.2 mm arasında ve ortalama 1.79±1.23 mm olarak tespit edilmiştir. C. pudibunda'nın İnegöl Doğu kayını ormanlarında ağaçların yapraklarını tamamen yiyerek zarar yaptığı tespit edilmiştir. İlk dönem larvalar yaprakların alt epidermisini küçük parçacıklar halinde yemek suratiyle beslenmekte ve yapraklarda beslenilen alanı şeffaflaştırmaktadır. Bu dönemde meşcerenin genel görünümüne bakıldığında zarar çok belirgin olmamaktadır. Ancak, larvaların olgunlaşmasıyla birlikte ısırıcı-çiğneyici ağızlarıyla, yaprakların tamamını kemirerek yeme suretiyle zarar yaptıkları gözlemlenmiştir C. pudipunda erginlerinin çıkışı üzerinde günlük ortalama sıcaklığın etkili olduğu, günlük ortalama sıcaklığın yüksek olduğu günlerde ergin çıkışının fazla olduğu görülmüştür. Basit genarasyona sahip olan zararlı ile yapılan çalışmalarda mayıs ayı başlangıcında ilk ergin bireyler görülmektedir. En fazla ergin bireylerin ise mayıs ayı sonu haziran ayı ilk haftası olduğu gözlemlenmiştir. Uçuşlar haziran sonuna kadar devam etmektedir hatta temmuz ayı ortalarına kadar münferit olarak ergin uçuşları tespit edilmiştir. C.pudibunda'nın popülasyonunu etkileyen önemli faktörlerden biri bu zararlının doğal düşmanlarıdır. Zararlının 4 adet parazitoit türü elde edilmiştir. Bunlar; Gregopimpla inquisitor (Scopoli, 1763), Pimpla rufipes (Miller, 1759), Itoplectis maculator (Fabricius, 1775) ve Apophua bipunctorius (Thunberg, 1824)'dur.