İnflamatuar bağırsak hastalığı tanılı hastalarda biyolojik ajanlarla tedavinin hayat kalitesi üzerine etkisi

Amaç: Bu çalışmada inflamatuar bağırsak hastalıklı (IBH) çocuk hastalarda yaşam kalitesinin ölçülmesi ve değerlendirilmesi, anksiyete ve depresyonun varlığının saptanması, bunların birbirleriyle etkileşimleri, demografik faktörlerle ilişkisi, bu bağlamda Ülseratif Kolit (ÜK) ve Crohn Hastalığı (CH) arasında farklılıkların olup olmadığı ve biyolojik ajanlarla tedavinin yaşam kalitesi üzerine etkisi araştırılarak bilimsel literature katkıda bulunulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji ve Hepatoloji Bilim Dalı Polikliniği'ne başvuran ve takiplerine düzenli gelen IBH hastalarının demorgrafik bilgileri, tedavileri, aktivite skorları Pediatrik Crohn Hastalığı Aktivite Indeksi (PCDAI) ve Pediatrik Ülseratif Kolit Aktivite Indeksi (PUKAI) değerlendirildi. Aynı zamanda bu grup hastalarda biyolojik ajan kullanımının hayat kalitesini nasıl etkilediği değerlendirildi. Biyolojik ajan alan IBH'lı hastaların hayat kalitesi ile biyolojik ajan almayan hastaların hayat kalitesi karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya alınan 51 hastanın 25'i kız (%49) ve yaş ortalaması 15.2 ±3 yıldı. Hastaların ortalama tanı yaşı 11,4±4,6 yıldı. Tüm hastaların 24'ü (%47,1) ülseratif kolit ve 27'si (%52,9) Crohn hastalığı tanılı idi. Çalışmamızda sağlıkla ilgili yaşam (hayat) kalitesi (SİYK), IBDQ-32 anketi kullanılarak değerlendirildi. Test alt grupları ve toplam skor cinsiyet, yaş, tanı, hastalık süresine göre karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanamamıştır. Biyolojik ajan alan ve almayan hastalarda bağırsak belirtileri, sistemik belirtiler ve toplam skor arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Öte yandan duygusal işlev puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmamakla birlikte belirgin fark saptanmıştır. Biyolojik ajan kullananlarda sosyal işlev puanı istatistiksel olarak anlamlı düşük saptanmıştır. Biyolojik ajan kullanan hastaların biyolojik ajan başlanmadan önceki son 3 ay ortalama hastalık aktivite skoru kullandıktan sonraki son 3 ay hastalık aktivite skoruna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Sonuçlar: Sonuç olarak cinsiyet, yaş, tanı, hastalık süresine göre sağlıkla ilgili yaşam kalitesi skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Biyolojik ajan alanların %83 ü remisyondaydı, biyolojik ajan almadan öncesiki aktivite skorları ile aldıktan sonrakı aktivite skorları karşılaşdırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır. Aktivite skoru ile yaşam kalitesi arasında negatif yönde istatistiksel anlamlı bir fark saptandı. Buna rağmen biyolojik ajan kullanan hastalarda sağlıkla ilgili yaşam kalite anketinin total skorunun etkilenmediği ancak sosyal ve duygusal alanların negatif yönde etkilendiği saptandı. Bu sonuclara göre bu çocukların sosyal aktivitelere teşvik edilmesi ve duygusal yönden de gerekirse aile desteğinin sağlanması ve aile bağlarının kuvvetlendirilmesi önemlidir. Anahtar kelimeler: Inflamatuar bağırsak hastalığı, çocuk, Crohn hastalığı, ülseratif kolit, hayat kalitesi, yaşam kalitesi