İnflamatuar barsak hastalarında patolojik hastalık aktivite şiddeti ile laboratuvar değerlerinin korelasyonunun retrospektif olarak analizi

Giriş ve Amaç: İnflamatuar barsak hastalıkları (İBH), başlıca ülseratif kolit (ÜK) ve Crohn hastalığını (CH) kapsayan, kronik ve immün aracılı inflamatuar hastalıklardır. Güncel tedavi yaklaşımlarında yalnızca klinik remisyon değil, endoskopik ve histolojik iyileşme de temel tedavi hedefleri arasına girmiştir. Histolojik aktivite, hastalık seyrini ve prognozu öngörmede güçlü bir gösterge olmakla birlikte, invaziv yöntemler gerektirmesi nedeniyle rutin klinik kullanımda sınırlılıklar taşımaktadır. Bu nedenle histolojik aktivitenin non-invaziv ve kolay ulaşılabilir laboratuvar parametreleri ile öngörülebilirliğinin değerlendirilmesi önemlidir. Bu çalışmada, inflamatuar barsak hastalarında patolojik hastalık aktivite şiddeti ile hematolojik ve biyokimyasal laboratuvar parametreleri arasındaki ilişkinin retrospektif olarak analiz edilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmaya, Ocak 2020 – Haziran 2025 tarihleri arasında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji Kliniği'nde takip edilen, kolonoskopi ve histopatolojik değerlendirme yapılmış ÜK ve CH tanılı erişkin hastalar dâhil edildi. ÜK hastalarında histolojik aktivite Nancy Histolojik İndeksi, CH hastalarında ise Global Histologic Activity Score (GHAS) kullanılarak değerlendirildi. Hastaların demografik özellikleri, klinik verileri, sitomegalovirüs (CMV) durumu ve biyopsi tarihine ±4 hafta içinde elde edilen laboratuvar parametreleri (hemoglobin, MCV, trombosit, CRP, albümin, NLR, PLR, SII ve diğer hematolojik göstergeler) kaydedildi. İstatistiksel analizlerde uygun parametrik veya non-parametrik testler ile Spearman korelasyon analizi kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen hastalarda histolojik aktivite düzeyine göre laboratuvar parametrelerinde anlamlı farklılıklar saptandı. Ülseratif kolit grubunda Nancy histolojik aktivite skorları ile özellikle C-reaktif protein, albümin ve bazı hematolojik inflamasyon indeksleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler gözlendi. Crohn hastalığı grubunda ise GHAS ile belirli laboratuvar parametreleri arasında anlamlı korelasyonlar saptandı. Ancak bazı laboratuvar parametrelerinin histolojik aktiviteyi yansıtma gücünün sınırlı olduğu ve hasta grupları arasında heterojenlik gösterdiği belirlendi. Sonuç: Bu çalışmada, inflamatuar barsak hastalarında histolojik aktivite ile bazı rutin hematolojik ve biyokimyasal laboratuvar parametreleri arasında anlamlı ilişkiler bulunduğu gösterilmiştir. Bununla birlikte, tek bir laboratuvar parametresinin histolojik aktiviteyi güvenilir şekilde öngörmesi yeterli değildir. Laboratuvar parametrelerinin kombine değerlendirilmesi, histolojik aktivitenin non-invaziv olarak izlenmesine katkı sağlayabilir. Elde edilen bulgular, klinik pratikte hasta yükünün azaltılması ve treat-to-target yaklaşımı kapsamında tedavi stratejilerinin daha erken dönemde optimize edilmesi açısından yol gösterici olabilir.