İnflamatuvar bağırsak hastalığı'nda nütrisyonel değerlendirme

AMAÇ: İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı'nda nütrisyonel durum farklı nedenlerle değişkenlik göstermektedir. Amacımız inflamatuvar bağırsak hastalarının nütrisyonel durumlarını kesitsel olarak değerlendirmek, ayrıca İBH'da sık görülen yorgunluk ve yetersizliğin nütrisyonel durum ve hastalık aktivasyonu ile olan ilişkisini araştırmaktır. MATERYAL VE METOD: Bu çalışmaya 19-82 yaş arası 286 İBH tanılı (117 kadın, 169 erkek) hasta alınmıştır. Hastaların 175'i Crohn hastalığı, 109'u ülseratif kolit, 2'si ise belirlenemeyen kolit'i olan hastalardır. Hastalık aktivasyonunun değerlendirmek için ÜK hastalarında modifiye Mayo skoru (remisyon ≤ 2), Crohn hastalarında Harvey Bradshaw indeksi (remisyon≤4) kullanılmıştır. Nütrisyonel durum değerlendirmesi tüm hastalarda Subjektif Global Değerlendirme ve laboratuvar incelemeleri ile yapılmıştır. Gönüllü 82 hastaya vücut kompozisyonunu belirlemek için BİA (Biospace InBody 720 Body Composition Analyzer ile) uygulanmıştır. Ayrıca hastalar yorgunluk açısından BFI, yetersizlik açısından da IBD-DI-SR anketleri ile değerlendirilmiştir. İnflamasyon ölçütü olarak da mGPS skoru kullanılmıştır. BULGULAR: Çalışmaya katılan ÜK tanılı hastaların %76.15'i (83/109) remisyonda, % 23.85'i (26/109) aktif iken; CH tanılı hastaların %70.86'ı (124/175) remisyonda, %29.14'ü (51/175) aktif idi. ÜK'li hastaların ortalama BKİ değerleri 25.674.83 kg/m2 iken, Crohn hastalarında ise 24.734.32 kg/m2 idi. ÜK grubunda remisyondaki hastaların tamamı SGD A grubunda iken, aktif olanların %65,38'i SGA, %30,77'si B, %3,85'i C grubunda idi. CH grubunda ise remisyondaki hastaların %98,39'u A, grubunda %1,61'i B grubunda, aktif olanların %78,43'ü A, %21,57'si B grubunda olup, C grubunda hiç hasta yoktu. BİA yapılan 82 hastanın 48'i CH, 34'ü ÜK tanılıydı. ÜK'li hastaların %82.35'inin yağ durumu fazla, %11.77'sinin normal, %5.88'inin az iken, Crohn hastalarında aynı oranlar sırasıyla %64.51,%31,25 ve %4.17 olarak saptandı. Kas durumlarına bakıldığında ise ÜK tanılı hastaların %67.65'inin normal, %17.65'inin fazla, %14.7'sinin az; Crohn tanılı hastaların %64.58'inin normal, %25'inin az, %10.42'sinin ise fazla olduğu görüldü. Yorgunluk durumlarına bakıldığında ÜK tanılı hastaların %88.9'u (72/81) yorgun değilken, Crohn tanılı hastaların %84.3'ü (113/134) yorgun değildi. Yetersizlik için yapılan IBD-DI-SR testinde ÜK'li hastaların ortalama skoru -2.436.94 iken Crohn hastalarının ise -0.565.5'ti. ÜK tanılı hastalarda aktif olan hastaların hemoglobin ve albümini laboratuvarımızın normal değerlerine göre düşük, remisyondaki hastaların ise normaldi. Ferritin, B12, folik asit, magnezyum, çinko ise hem remisyonda olanlarda hem de aktiflerde normaldi. 25-OH D vitamini ise her iki grupta da düşüktü. Klinik aktivasyonla ilişkili olanlar hemoglobin (p<0.001), albümin (p= 0.014), B12 (p= 0.013), CRP (p= 0.004) idi. CH tanılı hastalarda ise aktiflerde albümin düşük remisyondakilerde normal iken hemoglobin, ferritin, B12, folik asit, magnezyum, çinko her iki grupta da normaldi. 25-OH D vitamini her iki grupta da düşüktü. Klinik aktivasyonla ilişkili olanlar albümin (p= 0.008) ve CRP (p= 0.002) idi. SGD – laboratuvar ilişkisinde ise istatiksel açıdan anlamlılık magnezyum ile saptandı (p= 0.015). mGPS, ÜK ve CH arasında farklılık göstermez iken, hem ÜK hem de CH'da klinik aktivite ile ilişkili olduğu saptandı (sırası ile p <0.001 ve p=0.001). SGD ile karşılaştırdığımızda da malnütriye grubun mGPS'a göre daha kötü prognostik olduğunu görüldü (p<0.001). SONUÇ: Çalışmamız İBH'da nütrisyonel durumu değerlendirirken beden kitle indeksinin yetersiz olduğu, biyoelektriksel impedans analizinin ise kısıtlı yararı olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda yorgunluk ve yetersizlik durumlarının, nütrisyonel durum ve hastalık aktivasyonu ile ilişkili olduğu görülmüştür. Klinik olarak aktif olan ÜK'lerde hemoglobin ve albüminde, CH olanlarda ise albüminde düşüklük olduğu, magnezyum düşüklüğünün malnütrisyonla ilişkili olduğu saptanmıştır. mGPS hem klinik aktivasyonla hem de malnütrisyonla ilişkilidir. ANAHTAR KELİMELER: İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı, Sübjektif Global Değerlendirme, Nütrisyon, Yorgunluk, Yetersizlik, Vücut kompozisyonu