İnflamatuvar bağırsak hastalığı tanısı ile takip edilen olguların retrospektif değerlendirilmesi

İnflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH); gastrointestinal sistemin etiyopatogenezi tam olarak bilinmeyen kronik inflamatuvar bozukluğudur. İBH'ın çocuklarda görülme sıklığı giderek artmaktadır. Bu çalışmamızda İBH tanılı hastaların başvuru yakınmalarının, başvurudaki fizik muayene ile laboratuvar bulgularının, tanı için kullanılan görüntüleme yöntemlerinin, endoskopi ve patoloji sonuçları ile planlanan tedavilerin değerlendirilmesi amaçlandı. Bu çalışmada Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji Hepatoloji ve Beslenme Bölümü'nde 2005-2021 yılları arasında İBH tanısı alan çocuk ve adolesan olguların verileri retrospektif olarak incelendi. Olgulara ait veriler hasta dosyalarından ve hastane otomasyon sistemi kayıtlarından elde edildi. Çalışmaya hastanemizde tanı alan ve takibi yapılan 138 olgu dâhil edildi. Hastaların tanı, cinsiyet, yaş, başvuru yakınması, anne baba arasında akrabalık varlığı, ailede İBH öyküsü, başvuru anındaki antropometrik ölçümler dahil fizik muayene bulguları, laboratuvar bulguları, genetik analizleri, radyolojik görüntülemeleri, endoskopi ve histopatolojik bulguları ve aldıkları tedaviler incelendi. Analizler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 22 paket programında değerlendirildi ve istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Çalışmamızda 46'sı Crohn hastalığı (CH), 86'sı ülseratif kolit (ÜK) ve 6'sı indetermine kolit tanısı alan 138 olgu değerlendirildi. Olguların 68'i kız ve 70'i erkek olup yaş ortalaması 11,1±4,4 idi. Ülseratif kolit olgularında kanlı dışkılama yakınma oranı Crohn olgularından anlamlı şekilde yüksek bulundu (p<0,001). Crohn olgularında ise eklem ağrısı yakınma oranı ÜK olgularından azda olsa anlamlı şekilde yüksekdi (p=0,05). Ailevi akdeniz ateşi en sık eşlik eden ek hastalıktı ve ek hastalık varlığı Crohn olgularında anlamlı şekilde yüksek olduğu görüldü (p=0,01). Olguların %63,8'inde normal fizik muayene bulguları görülürken, Crohn olgularında anal fistül görülme oranı ÜK olgularından anlamlı şekilde yüksek bulundu (p=0,041). Crohn olgularının lökosit (p=0,044), ferritin (p=0,005) ve CRP (p<0,001) değeri ÜK olgularından daha yüksek olduğu görüldü. Ultrasonografi (USG), bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) de en sık saptanan patolojik bulgu kolon duvarında kalınlaşma idi. Kemik mineral yoğunluğu (KMY) değerlendirilmesi yapılabilen hastaların KMY SDS değeri ortalaması -0,6±1,3 idi. Değerlendirilen hastaların %13,6'sında osteoporoz, %20,5'unda osteopeni saptandı. Hem osteoporoz hem de osteopeni Crohn hastalarında daha fazla görüldü. CH'da en sık kolon tutulumu görüldü. ÜK'de en sık pankolit şeklinde tutulum görüldü ve pankolit olgularının PUCAI (Pediatrik Ülseratif Kolit Aktivite İndeksi) daha yüksek değerde olduğu görüldü. Tedavide en sık mesalazin ve streoid kullanımının olduğu görüldü. Sonuç olarak karın ağrısı, kanlı dışkılama ve ishal yakınması ile başvuran olgularda inflamatuvar bağırsak hastalığı düşünülmelidir. Dünyanın birçok yerinde çocuklarda Crohn hastalığının insidansının daha yüksek olduğu görülse de hem çalışmamızda hem de ülkemizdeki diğer çalışmalarda ülseratif kolitin daha fazla görüldüğü tespit edildi. Ülkemizde çocuklarda inflamatuvar bağırsak hastalığının gerçek insidans ve prevalansının belirlenmesi için daha geniş çaplı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: İnflamatuvar bağırsak hastalığı, Çocuk, Crohn Hastalığı, Ülseratif kolit.