Boşluk ve doluluk ilişkisinin konut kullanıcısı memnuniyeti üzerindeki etkisi: Fulya örneği

Bu araştırmanın konusu konutlarımızın içerisinde ve dış çevresindeki yaşamı doğrudan etkileyen sorunlarla ilgilidir. Uygulaması bir yerleşim alanında yapılmıştır. Deneyimlerimizi gerçekleştirdiğimiz mekanlarda aktivitelerimizi yaparken, bu mekanları pozitif ve negative alanlar olarak sınıflanmıştır. Pozitif alanlar dolu ve massif binalar; negative alanlar ise boş ve açık alanlardır. Her bir aktivite için onu daha güvenli bir biçimde ve daha kolayca yapabilmesi için insanın özellikli bir ortama, özel koşullara ve özellikli bir mekana, alana gereksinimi vardır. Konut yaşam alanı bir çevredir; öyle ki tüm yaş gruplarından ve çeşitli geçmişi ve tercihleri olan kültür gruplarından oluşur ve onları kapsar. Bu nedenle de, bu çevrede oturan tüm konut sakinlerinin ihtiyaçlarını karşılayacak biçimde kapsayıcı olma özelliğini taşımalıdır. Bu araştırmada hedeflenen, pozitif ve negative alanların (doluluk ve boşluk; kütle ve açık alanlar arası ilişkinin konut kullanıcılarının memnuniyeti üzerindeki etkisini sorgulamaktır. Bunu gerçekleştirmek üzere, öncelikle kullanıcıların memnuniyet derecesini arttıran faktörler ve memnuniyeti belirleyen faktörler çalışılmıştır. Kısacası, istenen memnuniyet düzeyi, mekanların birbirleriyle ilişkisinin konut kullanıcılarının ihtiyaç ve talepleriyle örtüşmesi sonucu elde edilebilir. Ancak böylelikle farklı konutla ilişkili aktiviteler gerçekleşebilir. Tezin saha araştırması için yer olarak İstanbul seçilmiştir. Araştırmacının İstanbul'a ilk geldiğinde dikkatini çeken konut yerleşmelerindeki sıkışıklık olmuştur. Kendisi de İstanbul'da yaşamaya başlayınca, konut çevrelerinde yüksek nüfus yoğunluğuna bağlı olarak pozitif alan (yapılı alan) ların çok büyük yer kapladığı görülmüştür. Oysa, günlük yaşamda rolü önemli olan ve temel işlevlere sahip negative alanların (açık, boşluk) ihmal edilmemesi gerekmektedir. Saha araştırması için seçilen alan, Şişli ilçesine bağlı Fulya mahallesidir . Bu mahalle ilçe ve kent içinde hem merkezi bir konumdadır, hem de yüksek bir nüfus yoğunluğuna, kalabalık binalara sahiptir, Fulya Mahallesinde ki konut kullanıcılarının memnuniyet düzeylerini ölçmek için gözlem ve soru cetvelli yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Sonuç olarak; Fulya'daki kullanıcılar, evlerinin yakınlarında farklı tipte açık alan bulunmayışından şikayetçi olmuşlardır. Ayrıca onlar, konutlarının fiziksel özelliklerini de çok konforlu bulmadıklarını ifade etmişlerdir: arabalar ve binalar tüm alanları kaplamakta ve insanlar için alan bırakmamaktadırlar. Öte yandan, konutların sakinleri, çevrelerine alışmışlardır ve İstanbul'un birçok başka semtine oranla ve özellikle de merkezi bir konumda olması nedeniyle burası çok daha iyi bir yerleşmedir.