İngiliz kaynaklarına göre Midhat Paşa'nın hayatı ve siyaseti

19. Yüzyıl Avrupa tarihine önemli bir damga vurmuş ve Tanzimat döneminin büyük devlet adamı olarak kabul edilen Midhat Paşa, 1822 yılında doğmuş, 64 yaşında 1884 yılında sürgünde vefat etmiştir. Yaşamı boyunca sadaret katipliğinden başlayarak, Şûrâ-yı Devlet Başkanlığı ve Sadrazamlığa uzanan sayısız kamu görevlerinde bulunmuştur. Şam, Rumeli ve Bursa'da görev yapmak üzere özel yetkili müfettiş olarak bölgeye gönderilmiştir. Kısa bir Avrupa seyahati sonrasında Osmanlı İmparatorluğu'nun ön önemli vilayetlerinden Niş ve Tuna'da valilik yapmıştır. Görev yaptığı vilayet ve eyaletlerin görünümünü baştan aşağı değiştirmiş, etkili sosyo-ekonomik yenilikler ve modern yerel yönetim yöntemleri sergilemiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun siyasal birliğinin korunmasının, Britanya siyaseti açısından, yükselen Rus yayılmacılığı karşısında Balkanlar, Akdeniz ve Asya'daki İngiliz menfaatlerinin muhafazası için büyük önem arz ettiği bu dönemde Midhat Paşa'nın enerjik, dürüst ve etkili idaresi, İngiltere başta olmak üzere tüm Avrupa başkentlerinin dikkatini üzerine çekmiştir. Türkiye'nin ilk anayasal rejimi ve parlamenter sistemin kurucusu olan Midhat Paşa, Tersane Konferansı'nın ardından anayasal vaadlerin suistimal edilmesi gerekçesi ile Avrupaya sürgüne gönderilmiştir. Sürgün dönüşü önce Suriye sonra Aydın valisi olarak atanan Midhat Paşa, Abdülaziz'in ölümünün azmettiricisi olarak yargılandığı tartışmalı bir mahkeme süreci sonunda suçlu bulunarak idam cezasına çarptırılmıştır. Bu ceza Sultan Abdülhamid tarafından hafifletilerek Taif'e sürgüne gönderilmiş, üç yıl tutuklu kaldıktan sonra 1884 yılında bir gece yarısı Taif zindanında Osmanlı subayları tarafından infaz edilmiştir. 1908 yılında iktidara gelen Jön Türkler tarafından itibarı iade edilmiş, Midhat Paşa hürriyet kahramanı olarak anılmıştır. Naaşı 1951 yılında Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın emri ile İstanbul'a getirilmiş, düzenlenen devlet töreni ile Hürriyet-i Ebediye (Abide-i Hürriyet) tepesinde toprağa verilmiştir.