İngiliz perspektifinden 12 Eylül Askeri Darbesi

12 Eylül 1980 Askerî Darbesi, yakın dönem siyasi tarihimizin en önemli dönüm noktalarından birini teşkil eder. Darbe ülkede siyaset, toplum ve ekonomi üzerinde derin izler bırakmıştır. Böylesine girift ve kapsamlı sonuçlar doğuran bu olayın ebetteki uluslararası arenada da yankıları olmuştur. Bu tez çalışmasında bu yankıların peşine düşülerek, 12 Eylül'ün dışardan nasıl algılandığı anlamaya çalışılacaktır. Bu çerçevede daha derinlemesine bir araştırma yürütmek ve kapsamı sınırlamak adına çalışmada, özel olarak 12 Eylül Askerî Darbesi'nin İngiltere tarafından nasıl görüldüğü incelenecektir. Ülkemiz açısından önemli bir tarihsel olay olan 12 Eylül Askerî Darbesi'nin yabancı bir devlet tarafından nasıl algılandığı ve darbeye karşı ne tür yaklaşım sergilendiği ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Anlamaya çalışılan bu algılama ve bakış açısının tespiti, büyük oranda sayıları on binleri bulan İngiliz diplomatik evrakı üzerinden okunmaya çalışılarak yapılmıştır. Ayrıca konuyla ilgili olması bakımından İngiliz yazılı ulusal basını da bu perspektifi yakalama çabamızda başvurulan kaynaklardan olmuştur. Tüm bu kaynaklarda darbe, darbe öncesi ve sonrası İngilizler tarafından yapılan gözlem, değerlendirme ve yorumların izi sürülmüştür. Araştırmamızın kurgusu darbe öncesi ve sonrası olarak şekillendirilmiştir. Yaklaşık 10 yıllık bir dönemi kapsayan çalışmamızda büyük oranda kronolojik (her konu başlığı kendi içinde) bir akış tercih edilmiştir. Türkiye'yi 12 Eylül Askerî Darbesi'ne getiren süreçte ve gerçekleştirilen müdahalede İngilizlerin bilgisi ve rolünün olup olmadığı sorgulanmıştır. Ayrıca darbenin ardından gelen dönemde İngilizlerin darbeyi nasıl yorumladıkları üzerinde yoğunlaşan ana odağımızın yanı sıra İngilizlerin darbeyi önceden öngörüp görmediği ile darbeye verilen ilk tepkinin zamanla değişime uğrayıp uğramadığı soruları da cevaplanmaya çalışılmıştır. Son olarak darbe sonrası oluşan askerî yönetime ilişkin değerlendirmeleri de tespit edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Sözcükler 12 Eylül, Askerî Darbe, İngiltere, Türk Silahlı Kuvvetleri, Kenan Evren, Kuvvet Komutanları, Millî Güvenlik Konseyi.