İngiliz yazılı basınına göre Osmanlı Dönemi Yemen ayaklanması: İmam Yahya İsyanı (1904)

Bu yüksek lisans Tez'i, Osmanlı Devleti Dönemi'nde Yahya Bin Muhammed Hamideddin kısa ismi ile İmam Yahya'nın çıkardığı isyanı ve öncesindeki ayaklanamaları İngiliz Yazılı Basını'na göre açıklamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda zaman zaman Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nden ve isyan ile ilgili kaynaklardan yararlanılmıştır. 1904 yılından önce birçok kez ayaklanma eyleminde bulunan Yahya Bin Muhammed Hamideddin, 1904 yılı itibari ile isyan başlatmıştır. 1911 yılına kadar süren bu isyan, Yemen'in Osmanlı Devleti'nden ayrılmasına sebep olmuştur. Birinci bölümde, Tez'in daha iyi anlaşılabilmesi için Yemen hakkında genel bilgiler verilmiş ve ülkenin genel özelliklerinin iç savaşa yol açıp açmadığı sorusuna cevap aranmıştır. İkinci bölümde ise 1904 İsyanının hangi ayaklanmalar sonucunda ortaya çıktığı sorusuna cevap aranmıştır. Bu isyanın sebepleri ve sonuçları irdelenmiştir. İsyan başladığı tarihten bittiği tarihe kadar ele alınmış ve isyan sonrası genel durum aktarılmıştır. Bilgiler toplanırken, ilk araştırma İngiliz Yazılı Basını'nda yapılmıştır. Bu bilgiler doğrultusunda, Yahya Bin Muhammed Hamideddin isyan çıkarırken, hangi güçler ile işbirliği yaptığı araştırılmış, buna ek olarak bölgeye gönderilen, Osmanlı valilerinin Yahya Bin Muhammed Hamideddin'e karşı tutumlarını, İngiliz Yazılı Basını, Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve diğer kaynaklardan incelenmiştir. Bu bölümün amacı, Yahya Bin Muhammed Hamideddin'i destekleyen güçlerin ortaya çıkarılması ve bölgeye gönderilen valilerin tutumlarının araştırılmasıdır. Üçüncü Bölüm, Yemen'in Osmanlı Devleti'nden ayrılışını ele almıştır. Bu yıllar içerisinde Osmanlı ile Yemen ilişkileri hangi doğrultuda ilerlediği ortaya konulmak istenmiştir. Sonuç kısmında ise bulgular değerlendirilmiş, Tez'in temel hipotezi, Yahya Bin Muhammed Hamideddin'nin İngilizler ile gizli işbirliği yaptığı ortaya konulmuştur. Bunun yanında çalışmanın yardımcı hipotezi olan valilerin davranışları sentezlenmiş ve bazı valilerin o dönemde disiplinsiz davranışları sonucunda, ayaklanmaların baş gösterdiği savunulmuştur.