İngiltere ve türkiye'deki ilköğretim ı. kademede insan hakları eğitimlerinin karşılaştırılması

Bu çalısma ilkögretim birinci kademe düzeyinde ngiltere ve Türkiye'de uygulanmakta olan insan hakları egitim programlarının karsılastırılması, resmi ve sivil toplum kurulusları ile akademik çevreden konu alanı uzmanlarının görüsleri dogrultusunda getirilen verilerle bu alanda çalısacaklara ısık tutması amacıyla hazırlanmıstır. Arastırmada doküman incelemesi ile görüsme gibi iki farklı teknik birlikte kullanılarak getirilen bulguların desteklenmesi amaçlanmıstır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde; çalısmanın birinci boyutu için doküman incelemesi yapıldıgından veriler karsılastırmalı olarak ele alınmıs, getirilen programlar sahip oldukları ögeler ve özellikleri açısından degerlendirilmistir. Çalısmanın ikinci boyutunda ise, uzman görüsleri, resmi ve sivil toplum kuruluslarının görüsleri yarı yapılandırılmıs görüsme teknigi ile toplanmıstır. Görüsme verileri ayrı ayrı kategorilenerek içerik analizi yöntemiyle verildikten sonra öneriler bölümünde veri olarak kullanılmıstır. Arastırma bulgularına göre ulasılan bazı sonuçlar özetle söyledir; ngiltere'de insan hakları egitimine yönelik baslı basına bir ders bulunmazken söz konusu disipline iliskin konular vatandaslık egitimi dersi adı altında verilmektedir. Türkiye'de ise bu durum insan hakları ve vatandaslık egitimi ara disiplini baslıgı ile verilmektedir. Her iki programında birbirine benzer ve farklı yönleri bulunmaktadır. Örnegin, ngiltere'deki ögretim programlarında, programın ögelerinden hedef kavramı yerine ?ögrenme amaçları? kullanılırken Türkiye'de ?kazanım? ifadesi kullanılmaktadır. ngiltere'de program ögrenciyi düsündürmeye, mukayeseler yaptırmaya, hayata dair gerçeklere yorumlamalar yaptırmaya, yeteneklerinin farkında, elestirel düsünmeye, sorgulamaya, sorumluluk almaya dönük bir anlayısla hazırlanırken, Türkiye'de kazanımların yarısından fazlası bilissel alana yönelik olarak hazırlanmıstır. Dolayısıyla ngiltere'deki programın yapılandırmacı egitim modeline daha uygun olan bir anlayısla düzenlendigini, Türkiye'deki programın ise halen davranısçı egitim modelinin izlerini tasıdıgını söyleyebiliriz. ngiltere'de içerigin belirlenmesine yönelik ana kavramlar ve özellikler belirlenerek, her bir amaç dogrultusunda yazılmıs konular listesi yer almaktadır. Ancak Türkiye'de bu ögeye iliskin daha sınırlı bulguya ulasılmıstır. Egitim durumları açısından her iki programda da düzenlenecek etkinlikler açık bir sekilde örneklendirilmis, ögretmenin rolü ve yapması gerekenler tablolar halinde ii belirtilmistir. Degerlendirme ögesine iliskin olarak ise her iki ülkede de her hangi bir bulguya rastlanmamıstır. Yapılan literatür taraması ile görüslerine basvurulan tüm çevrelerden elde edilen sonuçlara göre; ilkögretim birinci kademe düzeyinde bagımsız bir insan hakları dersine gerek olmadıgı anlasılmıstır. nsan hakları egitim programlarının gelistirilmesi çalısmalarında, bu alanda yetkin kurum ve temsilcilerinin olması gerektigi de saptamalar arasındadır. nsan hakları egitim programının kazanımları ayrıntıdan uzak, duyarlı ve saygılı bir birey yetistirmeyi amaç edinmelidir. lkögretim düzeyinde daha çok yasamla ilgili olan, farklılıklara saygı, düsüncelere saygı, hak, temel hak ve özgürlükler gibi konuların öncelikli olarak ele alınmasına dikkat çekilmistir. çerik ilkögretim çagı çocugunun gelisimsel özellikleri dikkate alınarak somuttan soyuta, basitten karmasıga, kolaydan zora dogru bir sıralamayla hazırlanmalıdır. Egitim durumları ögrenciyi merkeze alan, bilgiyle uygulamanın iç içe oldugu etkilesimsel yöntemlerle desteklenmelidir. Degerlendirme ise sürece yönelik olarak, çagdas ölçme degerlendirme yöntemleriyle gerçeklesmesi gerektigi de belirlemeler arasındadır.