İnovasyon, yüksek teknoloji ve bilgi tabanlı ekonomi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Finlandiya örneğinde Türkiye üzerine bir çalışma

Tarihsel süreç incelendiğinde iktisadi büyüme ve kalkınmayı hedefleyen ülkelerin öncelikli çabasının iktisadi büyümeye kaynak sağlayacak araçların teşkili ve geliştirilmesi yönünde olduğu görülmektedir. Bilgi ekonomisi çağı olarak adlandırılan günümüz dünyasında iktisadi büyümeye kaynak teşkil edecek vasıtalar olarak bilgi, teknoloji ve inovasyon anahtar rol durumundadır. İnovasyonun kendi büyüme ve kalkınma süreçleri üzerindeki olağanüstü etkinin bilincine varan ülkeler inovasyonu destekleyici politikalar izlemeye başlamışlardır. Çalışmada ele alınan ülkelerden Finlandiya 1950'lerin sonlarından itibaren, üniversiteleri ve bilimsel araştırmaları ile yenileşme sürecinde istikrarlı bir değişime adım atmıştır. 1980'lere gelindiğinde ise NOKIA ülke için inovasyon odaklı bir değişimin habercisi olmuştur. 1990'ların ortalarında özel sektörün ulusal Ar-Ge çalışmalarına katkısı %60 dan daha az iken; 2000'li yıllara gelindiğinde bu oran %70'leri geçmiştir. Başarı için bir strateji olarak bilgi ve uzmanlığa yatırım yapan Finlandiya'nın inovasyon sisteminin özünü eğitim, araştırma ve ürün geliştirme, bilgi ağırlıklı işletme ve endüstriler oluşturmaktadır. Ülkenin, "ileri teknoloji ülkesi" olarak tanıtımına gayret edilmekte, "yenilikçiliğin" ise bu işin can damarı olduğu vurgulanmaktadır. "Yaşamak için yenilik yap felsefesi" ile kurumlar ve toplumların gelişimi tercih edilmektedir. Türkiye'de ise Planlı dönem ile başlayan bilim ve teknoloji alanındaki arayış, İkinci, Üçüncü ve Dördüncü Planlarda teknoloji politikası konularını gündeme getirmiş ancak uygulamalı araştırmaların herhangi bir teknolojik öncelik gözetilmeksizin desteklenmesiyle sınırlı kalmıştır. Ülkemizde 1990'lı yıllar bilim, teknoloji politikalarının ana hatlarıyla ele alındığı ve ileriki dönemler için büyük adımların atıldığı yıllardır.2000'li yıllar ülkemizin bilgi toplumuna sosyal ve kültürel anlamda bir bütün olarak ayak uydurmaya başladığı dönemdir. Çalışmada ulaşılmak istenen sonuç bu iki ülkenin inovasyon yapıları, ele alınarak ekonomik büyüme ile inovasyon arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılması ve Finlandiya'nın sonuçları üzerinden ülkemizdeki genel durumu değerlendirmektir. Çalışmada veri seti olarak iki ülkedeki 1984-2016 yılları arasındaki araştırmacı sayısı, patent başvuruları, yatırımların artış oranı ve ekonomik büyüme oranları ele alınmıştır. Öncelikle değişkenlerin birim kök testleri yapılmış; durağanlık sağlanmıştır. Devamında iki ülke için de Granger Nedensellik Testi ile patent başvuruları ve personel sayısı arasındaki ilişki incelenmiştir. Son olarak büyüme oranlarının bağımlı değişken olarak alındığı regresyon analizleri yapılarak büyüme oranları ile diğer değişkenler arasındaki ilişki araştırılmıştır. Yapılan Granger Nedensellik Testi sonucunda Türkiye'de personel sayısındaki artış patent başvurularındaki artışa neden olurken, Finlandiya'da böyle bir ilişki bulunamamıştır. Büyüme oranlarının bağımlı değişken olarak alındığı regresyon analizi sonuçlarına göre; Türkiye'de yatırımların artması büyüme oranlarını arttırırken, personel sayısındaki ve patent başvurularındaki artışlar büyüme ile sonuçlanmamaktadır. Finlandiya'da ise ele alınan tüm değişkenlerdeki artışlar büyüme oranlarında artış anlamına gelmektedir. Anahtar Kelimeler: Bilim;teknoloji;ekonomik büyüme;Türkiye;Finlandiya;inovasyon