İnsan fiilleri bağlamında kader (Şerîf el-Murtazâ örneği)

İslam tarihinde sıklıkla gündeme gelen kader meselesi İslam itikâdi mezheplerinin oluşum sürecinde tartışmaların yoğunlaştığı temel kavramlardan biri olmuştur. Kader bağlamında sorumluluk doğuran insan fiillerinin kime nispet edileceği mevzusu âlimler arasında hararetli tartışmalara sebebiyet vermiş ve meselenin çözümünü zorlaştırmıştır. Kader meselesinin tam olarak çözüme kavuşturulamaması günümüz insanının zihin dünyasını da meşgul etmektir. Bu bağlamda kader konusunun daha iyi anlaşılması için meselenin sağlam bir zeminde incelenmesi önem arz etmektedir. Geçmişten günümüze kader konusuyla ilgili görüş ifade etmiş âlimlerin kanaatlerinin meselenin anlaşılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu âlimlerden biri olan Şerîf el-Murtazâ'nın kader meselesiyle ilgili görüşleri önemlidir. Bu çalışma sorumluluk doğuran insan fiillerinin ilahi kaderle olan ilişkisinin tespitine yönelik Şerîf el-Murtazâ özelinde yapılmıştır ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Şerîf el-Murtazâ'nın hayatı, ilmi kişiliği, dönemine etkisi, hocaları ve eserleri hakkında bilgi verilmektedir. İkinci bölümde ise kader ve kazâ kavramları ele alınıp İslam itikadî mezheplerinin sorumluluk doğuran fiillerin Allah'ın ilahi kaderi ve kazâsıyla olan ilişkisi hakkındaki görüşleri açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde ise Şerîf el-Murtazâ'nın düşünce sisteminde kader ve kazâ kavramının ne anlama geldiği açıklanmakta ve sorumluluk doğuran insan fiillerinin kulların ihtiyârıyla meydana gelen fiiller olduğu görüşü delillerle beraber izah edilmeye çalışılmaktadır.