İnsan hakları bağlamında kadın hakları ve pozitif ayrımcılık uygulamalarının Türkiye'de kadınların siyasal yaşamına etkisi

İnsan haklarının temel argümanı din, dil, ırk, cinsiyet, mezhep ayrımı gözetmeksizin bütün insanların eşit haklara sahip olduğudur. Eşitlik, özgürlük, adalet gibi kavramların temel oluşturduğu insan haklarında toplum içerisinde ayrımcılığa maruz kalan bazı grupların lehine yapılacak çalışmaların sonucunda pozitif ayrımcılık kavramı ortaya çıkmıştır. Özellikle kadınlar, yaşlılar, çocuklar, engelliler gibi toplumun dezavantajlı kesimlerine yönelik ayrımcılığın ortadan kaldırılması ve toplumun diğer kesimleri ile eşit konuma getirilmesi pozitif ayrımcılığın temel hedefleri arasında yer almıştır. Bu tez çalışması cinsiyet ayrımcılığından yola çıkarak, kadına yönelik ayrımcılığın ortadan kaldırılmasını ve toplum içinde kadınların konumunu daha eşitlikçi bir yapıya dönüştürmeyi hedefleyen pozitif ayrımcılık uygulamalarına odaklanmaktadır. Bu tez çalışmasında kapsamında insan hakları bağlamında kadın hakları ve pozitif ayrımcılık uygulamaları ele alınmıştır. Ayrıca kadınların en fazla ayrımcılığa uğradığı alanlardan biri olan siyasal alana odaklanarak, kadın haklarının geliştirilmesine yönelik düzenlemelerin ve pozitif ayrımcılık uygulamalarının kadınların siyasal katılımına yansıması incelenmiştir. Ayrıca, tarihsel süreçte kadınların siyasal alanda uğradıkları ayrımcılığa yönelik verdikleri hak mücadelesi genel oy hakkı gibi siyasal hakların kazanılması ile sonuçlansa da siyasal alanda kadınlar hala erkekler ile eşit düzeyde yer almamaktadır. Siyasal katılımın her aşamasında kadınların sayısal oranları hala çok düşük seviyede bulunmaktadır. Kadınların siyasal alanda yer almaları ve her alanda siyasal katılımlarının artırılması amacıyla pozitif ayrımcılık uygulamalarından yararlanılmaktadır. Bu bağlamda çalışmada kadınların eşit haklara sahip olmasına yönelik uygulanan dünyada uygulanan pozitif ayrımcılık uygulamaları ile birlikte Türkiye'de uygulanan pozitif ayrımcılık uygulamaları ele alınmıştır. Türkiye'de pozitif ayrımcılık uygulamaları ile birlikte oluşturulan kurumlara ve yapılan düzenlemelere yer verilmiştir. Yapılan teorik araştırma sonucunda, Türkiye'de kadınların siyasal katılımlarını artırmaya yönelik pozitif ayrımcılık uygulamalarının hedeflenen siyasal katılım düzeylerine erişilmesinde yeterli olmadığı; bunun en önemli nedenlerinin ise toplumdaki yapısal sorunların (eğitim yaşamındaki eşitsizlik, fırsat eşitsizliği, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, siyasal parti içindeki yapısal eşitsizlikler ve engeller vs.) en çok kadınları etkilemesi olduğu görülmektedir. Bunun sonucunda ise kadınlar siyasal katılımın her aşamasında geri planda kalmakta ve siyasal katılım düzeyleri düşük olmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ayrımcılık, Pozitif Ayrımcılık, Eşitlik, Kadın Hakları, Siyasal Katılım, Seçim.