İnsan kaynaklı iklim değişikliği ve ekonomik büyüme: Türkiye üzerine bir analiz

Fosil kaynaklı enerji kullanımı, ekonomik büyüme, sanayileşme ve nüfus artışı gibi konular insan kaynaklı iklim değişikliğine neden olan ekonomik faktörlerin başında gelmektedir. Bu faktörlerden özellikle ekonomik büyüme ile iklim değişikliği ilişkisini inceleyen çok sayıda çalışma yapılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda, söz konusu iki değişken arasındaki ilişkiye dair farklı bulgulara ulaşılmıştır. Bu tez çalışmasında ise, "Ekonomik büyüme ve insan kaynaklı iklim değişikliği arasında ekonomik açıdan bir ilişki vardır" hipotezinden hareketle, Türkiye'de 1960–2007 dönemine ilişkin veriler kullanılarak, insan kaynaklı iklim değişikliği ile ekonomik büyüme ve seçilmiş diğer değişkenler arasındaki ilişkinin varlığı ekonometrik açıdan incelenmeye çalışılmıştır. Türkiye Ekonomisi üzerine yapılan ekonometrik analizler çerçevesinde, Johansen Eşbütünleşme Testi ve ARDL gibi yöntemler kullanılmıştır. Johansen Eşbütünleşme Testi, kişi başına CO2 emisyonları ile kişi başına gelir arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığını göstermektedir. Elde edilen sonuç, Ters-U şeklindeki Çevresel Kuznets Analizi ile uyumludur. İklim değişikliğinin ekonomik belirleyicileri üzerine yapılan ARDL analizi sonuçları da, Türkiye'de kişi başına CO2 emisyonlarının, GSYİH artış oranı, imalat sanayi katma değer artışı, elektrik üretimi ve ihracatın GSYİH içindeki payı gibi değişkenlerle pozitif ilişki içinde olduğunu göstermiştir. Tarımsal alan değişkeni ise kişi başına karbondioksit emsiyonu arasındaki ilişki ise negatif olarak elde edilmiştir.