İnsan-kent ilişkisinde bir arayüz olarak mimarlıkta kamusal mekan

Uçakta koltuğumuzda otururken uçağın kalktığını hissettiğimiz anda refleks olarak cama bakar, uçağın yerden kopuşunu izleriz. Bu kopuş ile birlikte yere baktığımızda giderek daha da genişleyen bir bakış açısıyla arkamızda bıraktığımız kentin nasıl bir dokuya ve karaktere sahip olduğunun farkına varırız. Denizlerle kara parçalarının, kara parçalarıyla yapı adalarının, yapı adalarıyla yolların ve hepsiyle bizim yani ''insanın'' ölçek aralığını ve bizim bu ölçek aralığını algılamakta ne kadar uzak olduğumuzu uçak yolculuklarıyla farkedebiliriz. Peki insan ölçeğinden baktığımızda içinde ya da dışında bulunduğumuz yapılar kenti algılamamıza ne kadar yardımcı olmaktadır? Yapılar tasarlandığı parsel sınırları dışında kentten neler alıp vermektedir? Kent içindeki yapılar insanın kamusallaşması adına nasıl bir arayüz oluşturmaktadır? Yapıların kendi sınırlarının belirsizleştiği, eridiği, kente farklı değerler kattığı, katarken de kentin belirli değerlerini içine aldığı, bazen de o yeri kentle birlikte ördüğü ve o yer ile birlikte bir kamusal mekan imkanı sunduğu mimarlık yaklaşımlarının tartışılması konunun çerçevesini belirlemektedir. Arayüz sadece kendi sınılarını eritmekle kalmaz aynı zamanda insan ile kent arasındaki ölçek aralığını da eritir. Bu sayede insanın kentle ve diğer insanlar ile bağ/ilişki kurabileceği potansiyelleri yaratır. Çerçeve içinde yer alan yapı örneklerinin kritik özellikleri ise kamusallık sunma biçimlerini fonksiyona dahil olunmadan sağlayabilmeleridir. Yapının kamusallığı ile tanımlanmak istenen, kendinden tamamıyla soyutladığı artık bir boşluktan öte, yapıyla fiziksel olarak ilişkili fakat yapının fonksiyonu ile ilişkilenmeden iki kişinin olsa bile rastlantısallık çerçevesi içerisinde sosyalleşebildiği mekandır. Yapının işlevi ya da büyüklüğü, konuyu tartışırken bir kriter olmamıştır. Burada ele alınan yapılar ya da örnekler kamusallık yaratabilme becerisiyle tartışmaya açılmıştır. Kimi zaman ticari, kimi zaman konut, kimi zaman da dini yapılar üzerinden incelenmiştir. Fonksiyona dahil olunmadan gerçekleştirilen kamusal mekana katılma biçimleri, yapının iki ölçek aralığı içinde aldığı tavra göre incelenmiştir. Kentsel ölçekte kurduğu bağlamsal ve insan ölçeğinde kurduğu algısal ilişkiler, yapı tiplerinin kamusallık kuvvetini sorgulamakta kullanılan özellikler olarak var olmuştur. Kentsel bağlam üzerinden yapının yerle ve çevreyle kurduğu ilişki çeşitleri incelenirken, insan ölçeğinde de yaratılan farklı algısal yaklaşımlar ve sunduğu kamusallaşma potansiyelleri irdelenmeye çalışılmıştır. Bu iki ölçek farklılığı üzerinden yapıların incelenmesiyle, yapıların hangi yöntemlerle kamusallaştıklarının açığa çıkarılması amaçlanmaktadır.