İnsani kalkınma ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği

Ekonomik kalkınma yazımlarında insan merkezli kalkınma ve insani kalkınma giderek artan bir biçimde önemi artan ve gerek ekonomik gerekse siyasi çevrelerce çokca tartışılan ve önemsenen bir konu olarak görülmektedir. Bu nedenle çalışmada, insani kankınma endeksi (HDI), insani kalkınma endeksinin alt bileşenleri ve insani kalkınmanın kavramsal çerçevesi incelenmiştir. Özellikle, Türkiye'de HDI ve O'nun alt bileşenleri ele alınmıştır. Diğer yandan, Türkiye'de 1998-2014 dönemi için insani kalkınma ve ekonomik büyüme ilişkisi test edilmiştir. Söz konusu analiz En Küçük Kareler Yöntemi (EKKY) kullanılarak yapılmıştır. Analiz sonucuna göre, Türkiye'de insani kalkınma ve ekonomik büyüme arasında istatiksel olarak anlamlı ve pozitif bir ilişki saptanmıştır. Bu çalışma, üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, insani kalkınma ve kavramsal çerçevesi üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda, insani kalkınma kavramı ve insani kalkınmanın önemi, insani kalkınmanın tarihsel gelişimi, insani kalkınma endeksi ve söz konusu endeksin temel boyutları ile bunların hesaplama yöntemleri üzerinde durulmuştur. Bu bölümün son kısmında, teorik olarak insani kalkınma ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiden bahsedilecektir. İkinci bölümde, Türkiye'de insani kalkınma konusu ele alınmıştır. Bu kapsamda, ilk olarak, Türkiye'de insani kalkınmanın tarihsel gelişimi ve aynı zamanda Türkiye'nin insani kalkınma seviyesinin genel durumu incelenmiştir. Bu bölümde, son olarak Türkiye'de insani kalkınma kapsamında istatistiki verilerden yararlanmak suretiyle bir değerlendirme yapılmıştır. Üçüncü ve son bölümde, Türkiye'de insani kalkınma ve ekonomik büyüme ilişkisi ekonometrik bir model çerçevesinde ampirik olarak incelenmiş ve çalışmanın sonucuna göre öneri sunulmuştur.