İnsanın anlam arayışı ve tasavvufta seyr u sülûk

Çağımızda insanları etkisi altına alan "anlamsızlık hissi"nin varlığı tartışmasız kabul edilen bir vakıadır. Bu his, bazı Varoluşçu filozoflar tarafından "boşluk" olarak da ifadelendirilmektedir. Varoluşçu felsefe, anlam hissini tanımlarken iki temel ayrıma odaklanır. Teist ve ateist yaklaşımlar arasındaki birinci ayrım, fenomenolojik yaklaşımlarla ilgili ayrımın temelidir. Fenomenoloji, anlam hissini bireysel deneyimlere, bilinç düzeyine ve varoluşsal gerçekliğe odaklanarak açıklar; insanın dünyayı algılaması, deneyimlemesi ve anlamlandırması üzerine çalışır. Varoluşçu filozoflar, anlam arayışının insanın varoluşsal doğasından kaynaklandığını vurgularlar. Bu çalışmada varoluşçu filozoflardan Viktor Emil Frankl'ın "İnsanın Anlam Arayışı" eserinden hareketle yaşadığı bunalım döneminden yola çıkarak ortaya koyduğu düşünceleri tespit etmek ve bu benzeri arayışların geçmişinin aynı zamanda insanın her dönem ve kültür ortamında söz konusu olduğundan hareketle Tasavvuf geleneğindeki seyr u sülûk süreci arasındaki muhtemel bağlantıların incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda tezimiz iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde varoluşçu felsefe ve Frankl hakkında temel düşüncelere yer verilmiştir. İkinci bölümde ise tasavvuf ilmindeki manevi yolculuğu ifade eden seyr u sülûk ve unsurları açıklanmış ve Frankl'ın anlam arayışındaki yaklaşımlar ile arz ettiği paralellikler üzerinde durulmuştur. Çalışmanın sonucunda Varoluş felsefesi ve tasavvuf, insanın varoluşsal deneyimlerini, anlam arayışını ve içsel gelişimini merkeze alarak kendini anlama ve anlamlandırma çabalarını destekleyen yaklaşımlar olduğu anlaşılmıştır. Her iki disiplinin de insanın fıtratına hitap ederken anlam arayışını, kendini keşfetme sürecini ve ruhsal gelişimini önemseyerek varoluşsal sorunlara, içsel boşluğa ve anlamanın önemine vurgu yaptığı tespit edilmiştir.