Bireyler arası ve birey içi davranışsal farklılıkların çoklu talep sistemindeki nöral aktivite kullanılarak öngörülmesi

Geniş bir yelpazeye yayılan bilişsel görevler, Çoklu Talep (ÇT) ağını frontal ve paryetal beyin alanlarında tutarlı olarak tanımlamaktadır. Bu ağın aktivitesi dikkat, görev geçişi, alışılmamış problemleri çözme ve işler bellekte bilginin işlenmesi gibi yürütücü işlevlerle (Yİ) yakından ilişkilidir. Bu çalışmada ÇT nöral aktivitesi ve Yİ arasındaki ilişkiyi geniş bir fMRG veri öbeği kullanarak araştırdık (n=120). Bu ilişkiyi bireyler arası değişkenlik ve denemeler arası değişkenlik olmak üzere iki yaklaşımla inceledik; (1) Yöntemsel zorlukları göz önüne alarak incelediğimiz bireyler arası değişkenlikte, bireyler arasında önemli ölçüde değişen ancak zaman boyutunda bireyler içinde tutarlı gözüken ÇT aktivitesi, uzaysal işler bellek görevlerindeki bireysel performans (BF) farklılıklarında oluşan değişkenliğin önemli bir bölümünü açıklayabilmekte, görevi zorlu bulan bireyler performanslarını geliştirmek için aktivitelerini önemli ölçüde arttırmaktadırlar. Bu durum ÇT aktivitesinin bireyin yürütücü talebini bütünüyle yansıttığını düşündürtmektedir. (2) İkinci yaklaşımda ise tepki zamanı verisini BOLD zaman serileri ile birleştirmek için üç farklı model kullanarak denemeler arası değişkenliği inceledik. BOLD genliğinin uzayan tepki zamanıyla arttığını gösterdik. Bu sonuç ilk yaklaşımdan elde edilen daha yavaş bireylerde artan ÇT aktivitesi bulgusuyla tutarlıdır. İki yaklaşımdan elde edilen bulgular da bireyler arası ve bireyler içi farklılıkların aynı beyin bölgelerinde ortaya çıktığı görüşünü desteklemektedir. Bu sonuçlardan yapılan çıkarımlar (1) Yİ'deki beyin süreçlerinin bireysel farklılık çalışmaları üzerinden anlaşılması (2) Yürütücü işlevlerdeki bireysel farklılıkların büyük ölçüde genetik olarak belirlendiği göz önüne alındığında, ÇT nöral aktivitesinin genetik farklılıkla olan bağlantısının genetik ve davranışı ilişkilendiren ara bir aşama olarak ortaya konması (3) fMRG yanıtlarındaki bireysel farklılıkların klinik biyobelirteç olarak kullanılması üzerinedir.