Inula vıscosa bitki ekstraktının sağlıklı ve kanser hücre hatları üzerindeki sitotoksik ve genotoksik etkilerinin araştırılması

Bitki ekstraktları yüzyıllardır geleneksel tıpta yaygın olarak kullanılmaktadır. Bitkisel kaynaklı ürünler, içerdikleri fenolik yapıdaki bileşiklerin antioksidan, antimikrobiyal, antidiyabetik ve antiinflamatuar aktiviteleri gibi özellikleri sebebiyle çeşitli hastalıkların tedavisinde veya önlenmesinde önemli rol oynamaktadırlar. Inula viscosa bitkisi, bilinen diğer adlarıyla kanser otu ya da sarı andız otu, geleneksel tıpta uzun yıllardır yer alan fakat etkinliği tam ispatlanamamış Asteraceae familyasına ait bir bitkidir. Inula viscosa bitkisinin özellikle antiinflamatuar, antipiretik, antiseptik ve antiphlogistik aktiviteleri bilinmekte ve çeşitli kanser türlerinin tedavisinde kullanılmaktadır. Fakat Inula viscosa gibi bitkisel ürünlere ulaşılabilirliğin kolay olması ve doğadan gelenin her zaman zararsız olacağına dair yanlış düşünceler bitkisel kaynaklı ürünlerin bilinçsiz tüketilmesine ve olası toksik etkilerin oluşmasına yol açmaktadır. Bu tez çalışmasında, Inula viscosa bitkisinin su ve metanol ekstraktları olmak üzere iki farklı ekstraktın sağlıklı akciğer (BEAS-2B) ve kanserli akciğer (A549) hücre hattı üzerinde olası sitotoksik ve genotoksik/antigenotoksik etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Tez çalışması kapsamında, Inula viscosa bitkisinin su ve metanol ekstraktlarının her iki hücre hattı üzerindeki olası sitotoksik etkileri nötral kırmızısı alım yöntemi (NKA) ve 3-[4,5-dimetilltiyazol-2-il]-2,5 difenil tetrazolium bromid (MTT) yöntemi ile belirlenmiş, hangi ekstraktın A549 hücre hattı üzerinde daha iyi antiproliferatif etki gösterdiği araştırılmıştır. Ayrıca sitotoksik etki göstermeyen konsantrasyon aralıklarında hem genotoksik etkileri hem de oksidatif hasara neden olan hidrojen peroksite (H2O2) karşı antigenotoksik etkileri BEAS-2B ve A549 hücre hatları üzerinde tek hücre jel elektroforez (Comet) yöntemi ile değerlendirilmiştir. Bu çalışma sonucunda, her iki hücre hattında da 10-100 µg/ml konsantrasyon aralığında sitotoksik etki gözlenmezken, 250-1000 µg/ml konsantrasyon aralığında sitotoksik etki gözlenmiştir. Sitotoksik etkinin gözlenmediği 10-100 µg/ml konsantrasyon aralığında, BEAS-2B hücre canlılığı A549 hücre canlılığından fazladır. Ayrıca, Inula viscosa bitki ekstraktlarından metanol ekstraktı A549 hücre hattı üzerinde BEAS-2B hücre hattına kıyasla daha iyi antiproliferatif etki göstermiştir. Diğer yandan, Inula viscosa'nın her iki hücre hattı üzerinde genotoksik etki gösterdiği, BEAS-2B hücre hattı üzerinde antigenotoksik etkinin bulunmadığı fakat A549 hücre hattı üzerinde metanol ekstraktının antigenotoksik etki gösterdiği saptanmıştır.