Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı alan çocuklarda zihin kuramı hikayeleri, tercih kararı ve ultimatom oyunundaki performans değişimlerinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı olan ve olmayan çocukları Zihin Kuramı (ZK) performansları açısından karşılaştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda DEHB tanısı alan ve almayan katılımcıların ZK performansları arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Örneklem DEHB tanısı almış 32 katılımcıdan oluşurken, kontrol grubu herhangi bir sağlık sorunu olmayan 40 sağlıklı katılımcıdan oluşmaktadır. Veriler Zihin Kuramı Hikayeleri, Gözlerden Zihin Okuma Testi, Tercih Kararı ve Ültimatom Oyunu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, öncelikle Zihin Kuramı Hikayeleri, Gözlerden Zihin Okuma Testinden elde edilen veriler kullanılarak gruplar arasındaki farklılıkları analiz etmek için bağımsız örneklem t-testi kullanılmıştır. Bulgulara göre, DEHB olan ve olmayan katılımcılar arasında ZK performansları açısından anlamlı bir fark bulunmuştur. Gruplar, Zihin Kuramı Hikayeleri ve Gözlerden Zihin Okuma Testi açısından farklılık göstermiştir. İkinci olarak, Tercih Kararı görevi puanları üzerinde 2 (Grup: DEHB ve Sağlıklı Kontrol) X 2 (Düzey: Birinci ve İkinci Düzey) X 3 (Koşul: Fiziksel, Bilişsel ve Afektif) Karışık Desen ANOVA uygulanmıştır. ANOVA sonuçlarına göre, grup, düzey ve koşulun temel etkileri anlamlı bulunmuşken, değişkenlerin etkileşim etkisi anlamlı bulunmamıştır. Üçüncü olarak, Ültimatom oyunundan elde edilen verilere Ki-Kare analizleri uygulanmıştır. Grubun Ültimatom oyununda sunulan haksız teklifleri reddetme ya da kabul etme davranışı üzerindeki etkisi hem Ki-Kare hem de t-test analizleri kullanılarak incelenmiştir. Oyun sırasında teşvik olarak çıkartmalar kullanılmış ve kazanılan çıkartma sayısı gruplar arasında farklılık gösterirken, haksız teklifleri reddetme ve kabul etme oranları gruplar arasında anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Bulgular kuramsal katkıları açısından tartışılmış; çalışmanın sınırlılıkları ve gelecek çalışmalar için öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Zihin Kuramı, Tercih Kararı, Ültimatom Oyunu, Bilişsel ve Afektif Zihin Kuramı