İngilizceyi yabancı dil olarak öğreten öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulamasında yabancı dil öğretim kaygılarının incelenmesi

Yabancı dil öğretmenlerinin performansı üzerinde önemli etkilere sahip olabildiği için Yabancı Dil Öğretme Kaygısı'nı (YDÖK) anlamak kritik öneme sahiptir (İpek, 2006). İngilizce öğretmen adaylarının öğretme deneyimi eksikliği nedeniyle kaygı yaşamaya ve sonuç olarak yetersizlik hissiyle karşılaşmaya daha yatkın olmaları, YDÖK'ün bu grup üzerinde araştırılmasını özellikle önemli kılmaktadır (Li, Xie ve Zeng, 2023). Bu nedenle, bu çalışma İngilizce öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması sürecindeki YDÖK'ünü araştırmayı amaçlamıştır. Araştırmanın diğer bir amacı, YDÖK'ün düzeylerini ve katılımcıların cinsiyet, yaş ve uygulama okulu kademesi gibi değişkenlerle ilişkisini incelemektir. Ayrıca, YDÖK'ün kaynaklarını, belirtilerini, katılımcıların öğretme performansları üzerindeki algılanan etkisini ve öğretmen adaylarının bu kaygıyla başa çıkmak için kullandıkları stratejileri belirlemek de hedeflenmiştir. Çalışmanın amaçlarına ulaşmak için karma yöntem yakınsayan paralel araştırma deseni kullanılmıştır. Nicel veriler, 2024-2025 akademik yılında iki devlet üniversitesinde öğrenim gören 111 İngilizce öğretmeni adayından toplanmıştır. Tüm katılımcılar amaçlı ve kolayda örnekleme yöntemlerine göre seçilmiştir. Her katılımcı, çalışmaya katıldıkları esnada aktif olarak öğretmenlik uygulamasına devam etmekteydi. Nicel veriler, üç adet kişisel bilgi sorusu ve Yabancı Dil Öğretme Kaygısı Ölçeği (YDÖKÖ) (Aydın & Uştuk, 2020a) kullanılarak toplanmıştır. Çalışmanın nitel bölümünde, anketi de yanıtlayan 10 katılımcı yer almış ve nitel veriler derinlemesine yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Nicel veriler SPSS 26 programı ile, nitel veriler ise tematik analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Nicel bulgular, İngilizce öğretmeni adaylarının öğretmenlik uygulamasında orta düzeyde YDÖK yaşadığını ortaya koymuştur. Nicel analiz ayrıca dil yeterliliğine ilişkin öz algı, öğretme deneyimsizliği, öğrenci ilgisizliği, olumsuz değerlendirilme korkusu ve zaman yönetiminde yaşanan zorlukların temel kaygı kaynakları arasında olduğunu ve "derse hazırlıksız olmanın" en belirgin kaygı kaynağı olduğunu göstermiştir. Niteliksel olarak ise, YDÖK düzeylerinin değişken ve duruma özgü olduğu saptanmıştır. Çalışma, YDÖK'ün kişisel, pedagojik ve bağlamsal faktörlerin birleşiminden kaynaklandığı ve katılımcıların iyi oluş halleri ile öğretme pratikleri üzerinde gözle görülür etkilere sahip olduğu sonucuna varmaktadır. Bulgular ayrıca, öğretmen yetiştirme programlarının YDÖK'ü açıkça ele alması ve bu konuda farkındalık yaratması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu nedenle, bu programlar derslerine kaygı yönetimi teknikleri ve başa çıkma stratejilerini dahil etmeli ve öğretmen adaylarını mesleğin duygusal taleplerine daha iyi hazırlamak için destekleyici uygulama ortamları oluşturmalıdır. Anahtar Kelimeler: Yabancı dil öğretme kaygısı, ingilizce dersleri, hizmet öncesi Ingilizce öğretmenleri, öğretmenlik uygulaması, öğretmen yetiştirme programları