İzmir bölgesinde atmosferik polisiklik aromatik hidrokarbonların (PAHlar) belirlenmesi

İzmir bölgesinde 14 adet polisiklik aromatik hidrokarbon bileşiği (PAHlar) (fluorene, phenanthrene, anthracene, carbazole, fluoranthene, pyrene, benz[a]anthracene, chrysene, benzo[b]fluoranthene, benzo[k]fluoranthene, benzo[a]-pyrene, indeno[1,2,3-cd]pyrene, dibenzo[a,h]anthracene, benzo[g,h,i]perylene) dış havada, toprakta ve su örneklerinde incelenmiştir. Dış hava çalışmaları üç örnekleme noktasında (yarıkentsel ve 2 kentsel) gerçekleştirilmiş ve PAH'ların mevsimsel ve yerel değişimleri incelenmiştir. Tüm ölçüm noktalarında ve örneklerde en çok bulunan bileşiğin phenanthrene olduğu ve düşük moleküler ağırlıklı PAH bileşiklerinin baskın olduğu gözlenmiştir. Absorpiyon ile absorpsiyon ve adsorpsiyon tabanlı modeller kullanılarak PAH'ların gaz-partikül dağılımları incelenmiştir. Kuru çökelme akıları yarıkentsel ve kentsel örnekleme bölgelerinde dış hava örnekleriyle eş zamanlı olarak ölçülmüş ve bu veriler kullanılarak partikül kuru çökelme hızları hesaplanmıştır. Toprak örnekleri yarı kentsel örnekleme noktasından alınmıştır. Dış hava örneklerinde olduğu gibi toprak örneklerinde de düşük moleküler ağırlıklı bileşiklerin baskın olduğu gözlenmiştir. Dış hava-toprak arakesitindeki net akı hesaplanmıştır. Fluorene, phenanthrene, anthracene ve carbazole kışın havadan toprağa çökelme eğilimi gösterirken, bu bileşiklerin yazın topraktan buharlaşma eğiliminde oldukları gözlenmiştir. Diğer bileşiklerin (flouranthene- benzo[g,h,i]perylene) ise her iki mevsimde de havadan toprağa çökelme eğilimi gösterdiği bulunmuştur. Dış hava ve su konsantrasyonları İzmir körfezi kıyısındaki bir noktada eş zamanlı olarak ölçülmüştür. Hava-su arakesitindeki net akı hesaplanmış ve örnekleme süresince havadan suya çökelme eğiliminde olduğu bulunmuştur.Anahtar Sözcükler: Polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAHlar), dış hava, gaz-partikül dağılımı, kuru çökelme, çökelme hızı, hava/su arakesitinde taşınım, hava/toprak arakesitinde taşınım.