Toplu konutlarda taşıyıcı olmayan dış duvarların yaşam döngü değerlendirmesi (YDD) yöntemiyle incelenmesi, Düzce örneği

Dünyada enerji tüketiminin %40'ı endüstride, %31'i binalarda, %19'u ulaştırmada %5'i tarımda ve %5'i de diğer alanlarda gerçekleşmektedir. Binalardaki enerji kayıplarının yaklaşık %40'ı ise dış duvarlarda gerçekleşmektedir. İnşaat sektöründe yapı elemanlarının üretimi, kullanımı, bakımı ve bertaraf edilmesinde kaynakların verimli kullanılması önemlidir. Bu kapsamda, ürün ve hizmetlerin çevresel etkilerinin tespiti ve azaltılabilmesi amacı ile Yaşam Döngü Değerlendirmesi (YDD) yöntemi geliştirilmiştir. YDD, bir yapı malzemesi üretiminde hammaddenin çıkarılması, üretimi, dağıtımı, kullanımı ve bertaraf sürecinde, sistemdeki malzeme, enerji akışını ve çevresel etkileri tespit etmek için kullanılmaktadır. Bu çalışma, 1999 yılındaki depremlerden sonra Düzce'de yapılmış olan toplam 7000 konutluk toplu konut alanında ki binaların dış duvarlarını kapsamaktadır. Binaların dış duvar kesitlerinde yer alan yapı malzemelerinin üretimi, dağıtımı, kullanımı ve bertaraf edilecek olmaları dikkate alınarak YDD yöntemi ile analizler yapılmıştır. Bu çalışma kapsamında toplam 5 dış duvar modeli incelenmiştir. İncelenen dış duvar modelleri ilk olarak mevcut Tuğla duvar olmak üzere TS-825'e uygun Tuğla duvar, Beton duvar, Gaz beton duvar ve Bims&briket beton duvarlardır. Bu dış duvar modelleri TS-825 yönetmeliğine uygun olarak ikinci derece gün bölgesinde yer alan Düzce ili için U=0,6'ya göre ısıl geçirgenlik dirençleri hesaplanarak değerlendirilmiştir. Dış duvar modellerinin YDD analizleri sonucunda en az maliyetli dış duvar kesitinin TS-825'e uygun Gaz beton olduğu, en yüksek YDD maliyetli duvarın ise beton duvar olduğu tespit edilmiştir. En az yaşam döngü maliyeti TS-825'e uygun "Gaz beton duvar" referans olarak alındığında ise Bims&briket duvarın YDD maliyetinin yaklaşık %22, TS-825'e uygun tuğla duvarın yaklaşık %24 ve TS-825'e uygun beton duvarın yaklaşık %44 daha fazla olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte TS 825'e uygun olmayan mevcut tuğla duvarın YDD maliyetinin ise yaklaşık %2 daha fazla olduğu anlaşılmıştır. Karbon maliyeti açısından en yüksek maliyetin beton duvarda olduğu görülmüştür. Dış duvar modellerinin YDD maliyetleri ile karbon maliyetleri arasında %95 güven aralığında istatistiksel olarak (sig. 0,00) anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Yapılan analiz ve değerlendirmeler sonucunda Düzce ili kalıcı konutlarında toplam YDD maliyeti açısından en uygun duvar modelinin Gaz beton duvar olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte yapıların ilk yapım maliyetleri ile birlikte YDD maliyet analizlerinin de yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.