Bireylerin probiyotik ve prebiyotik besin tüketim sıklıkları ile beden kitle indeksleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışma bireylerin probiyotik ve prebiyotik etkisi olduğu bilinen besinleri tüketim sıklıkları ile beden kitle indeksleri arasında ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma 18-65 yaş arası 225 kadın, 7 erkek toplam 302 birey ile gerçekleştirilmiştir. Tanı konmuş kanser, Tip 2 Diyabet ve gastrointestinal sistem hastalıklarından bir ve daha fazlasına sahip komplikasyon gelişmiş hastalar, son 1 yıl içerisinde vegan, vejeteryan beslenen bireyler, eliminasyon diyeti uygulayanlar, gebeler veya emziren anneler, laktoz ve/veya gluten intoleransı olanlar çalışma dışı bırakılmıştır. Bireylere sosyo-demografik özelliklerini ve sağık bilgilerini içeren anket formu uygulanmıştır. Boy ve ağırlıkları ölçülerek antropometrik ölçümleri alınmıştır ve BKİ'leri hesaplanmıştır. Bireylerin probiyotik ve prebiyotik besin tüketim sıklıklarını belirlemek için National Health and Nutrition Examination Survey (NHANNES) tarafından hazırlanan tüketim sıklıkları anketi (FFQ) çalışmaya uyarlanarak 34 maddeden oluşan bir anket araştırmacı tarafından katılımcılara birebir görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Ankette her besin için tüketmiyorum, ayda 2-3 kez veya daha az, haftada 3-4 kez, günde 1 kez ve günde 2-3 kez seçeneklerini içeren 5'li likert ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya katılan 302 bireyin BKİ değerlerine göre 26'sının (%8.6) zayıf, 174'ünün (%57.6) normal, 80'inin (26.5) fazla kilolu ve 22'sinin (%7.3) obez olduğu belirlenmiştir. Buna göre araştırmaya katılan bireylerin probiyotik ve prebiyotik besinleri tüketim sıklıkları ile BKİ değerleri arasındaki ilişki incelendiğinde; kahvaltılık tahıl gevrek (p=0.015), lahana veya salatalık turşusu (p=0.045) ve kırmızı şarap(p=0.015) tüketme oranları ile BKİ değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p <0.05). Bireylerin cinsiyetlerine göre probiyotik ve prebiyotik besinleri tüketim sıklıkları ile BKİ değerleri arasındaki ilişki incelendiğinde; kadınların çiğ yeşil yapraklı sebzeler (p=0.002), lahana veya salatalık turşusu (p=0.034) ve kefir (p=0.013) tüketimleri erkeklere oranla daha fazladır ve istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p <0.05). Erkeklerin ise beyaz et çeşitleri (p=0.025), fermente sucuk (p=0.025), kurutulmuş et ve et ürünleri (p= p=0.001) ve bira (p=0.001) tüketimleri kadın bireylere oranla daha fazladır ve istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p <0.05). Diğer besinlerin tüketim sıklıkları ile BKİ arasında anlamlı bir korelasyon bulunamamıştır. Probiyotik ve prebiyotik besinlerin ağırlık denetimi üzerine etkilerini araştırmak için insanlar üzerinde daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir. Fonksiyonel besin çeşitlerinin arttırılması, probiyotik ve prebiyotik etkili besinlerin daha ulaşılabilir hale getirilmesi, başta obezite olmak üzere diğer tüm obeziteye bağlı hastalıkların beslenme tedavisinde etkili olarak kullanılabilir. Anahtar kelimeler: Beden kitle indeksi, probiyotik, prebiyotik, besin tüketim sıklığı