Köpek mast hücre tümörlerinde bazı mikroçevresel belirteçlerin araştırılması

Mast hücreleri, dokularda bulunan koruyucu-nöbetçi hücrelerdir. Mast hücrelerinin erken farklılaşması hematopoietik kök hücrelerden gerçekleşirken alternatif ve geç farklılaşması monosit granülosit öncülerinden gerçekleşir. Mast hücreleri birçok farklı tümörde kan damarlarının çevresinde ve ayrıca tümörlerin kenarlarında bulunur. Mast hücreleri, tümör mikroçevresinde proinflamatuar ve antitümörojenik rol oynar. Aktivasyon ve degranülasyondan sonra, antitümöral rolü yönetmek için nötrofilleri, eozinofilleri, makrofajları ve edinilmiş bağışıklık sisteminin hücrelerini etkilerler. Ancak, mast hücreleri tümörün vaskülarizasyonunu ve invazivliğini kolaylaştıran anjiyojenik bileşikleri de serbest bırakır. Ayrıca, ekstraselüler matriksi bozan ve tümör hücrelerinin metastazına yardımcı olan matriks metallopepsidaz (MMP-9) üretirler. Mast hücre tümörlerinin (MCT) kaynağı yine mast hücreleridir. Hayvanlarda, MCT'ler oldukça yaygın olarak köpeklerde, daha az yaygın olarak kedilerde bulunurken atl, sığır, keçi ve domuzlarda insanlardakine benzer şekilde nadiren bulunur. Köpek MCT'leri evcil köpeklerde en sık görülen tümörlerdir ve köpeklerdeki tüm deri tümörlerinin neredeyse %20'sini oluşturur. MCT'lerin yeri genellikle kutanöz, daha az yaygın olarak subkutanöz ve nadiren de ekstrakutanözdür. Canlı hayvan kullanılmamasına rağmen, bu çalışmanın teyidi için Afyon Kocatepe Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu'ndan AKUHADYEK-22-21 numaralı etik kurul onayı alındı. Bu çalışma için Patoloji Anabilim Dalı arşivinden 60 adet MCT numunesi seçildi. MCT numunelerinin 33'ü dişi ve 27'si erkek köpeklerden alınmıştı. Bu çalışmada 18 farklı köpek ırkı incelenmiştir. Çalışmada kullanılan köpeklerin 23'ü Golden Retriever, 5'i Dogo Argentinos, 3'ü Labrador, 3'ü Pug, 2'si French Bulldog, 2'si Siberian Huskies, 2'si Cane Corso, 2'si Jack Russel Terrier, 2'si Dachshund, 1'i Samoyed, 1'i German Shepherd, 1'i American Pitbull Terrier, 1'i Cocker Spaniel, 1'i English Pointer, 1'i Terrier, 1'i American Bulldog, 1'i Boxer ve 8'i melezdi. Tümör örnekleri %10 tamponlu formalin solüsyonunda laboratuvara ulaştırıldı. Rutin histopatolojik laboratuvar işlemlerinin ardından dokular; dereceleme (grading), nekrozun değerlendirilmesi ve mitotik figürlerin sayımı (MC) yoluyla tanıya ulaşmak için hematoksilen ve eozin (HE) ile boyandı. Mikroçevresel belirteçlerin değerlendirilmesi için MCT'ler immunohistokimyasal yöntemle KIT, Ki67, VEGF, OPN, Oct-3/4 ve TNF-α belirteçleri ile boyandı. Belirteçler ile diğer histopatolojik değişkenler (MCT dereceleri, nekroz varlığı ve MC) arasındaki korelasyon da Ki-kare testi kullanılarak araştırıldı. Köpek kutanöz MCT'lerinin gelişimi için köpeklerin ortalama yaşı 9.25 idi. Golden Retriever ve melez köpek ırkları yüksek oranda kutanöz MCT insidansı gösterdi. Tüm tümörler, kutanöz MCT'ler için Patnaik ve Kiupel derecelendirme sistemlerine göre teşhis edildi ve derecelendirildi. Patnaik sistemine göre 17 köpeğe 1'inci derece, 33 köpeğe 2'nci derece ve 10 köpeğe de 3'üncü derece MCT tanısı konuldu. Derecelerin yüzdeleri sırasıyla 1'inci derece (%28,33), 2'nci derece (%55) ve 3'üncü derece (%16,67) idi. Daha sonra Kiupel derecelendirme sistemine göre tümörlerin sınıflandırılması yapıldı. Tüm derece 3 tümörler yüksek dereceli tümörlerdi ve tüm derece 1 tümörler düşük dereceli tümörlerdi. Derece 2 MCT'lerden 25 tümör düşük dereceli, 8'i ise yüksek dereceli MCT olarak derecelendirildi. Kiupel derecelendirme sistemine göre, tümörlerin %70'i düşük dereceli, %30'u ise yüksek dereceli köpek kutanöz MCT'leri olarak derecelendirildi. Ardından, 3 derece ve 2 dereceli değerlendirme sisteminin karşılaştırılması yapıldı ve 2 dereceli derecelendirme sisteminin köpek kutanöz MCT'lerinin tanı ve prognozu için gözlemciler arası daha fazla tutarlılığa sahip olduğu bulundu. Köpek kutanöz MCT'leride temiz marjlarının yüzdesi %70 idi ve MCT'lerin %20'si kirli marjlar gösterdi. Diğer %10 MCT'lerdeki marjlar klinisyenler tarafından sağlanan eksik bilgiler nedeniyle net değildi. Tüm tümörlerin derinliği, kutanöz MCT'leri doğrulamak için kontrol edildi. Tümörler epidermis, yüzeyel dermis ve derin dermis olmak üzere üç alanda mevcuttu. KIT antikoru ile yapılan boyamada, 32 (%53,33) MCT'de membranöz immunopozitiflik, 22 MCT'de (%36,67) granüler sitoplazmik immunopozitiflik ve 6 MCT'de (%10) yaygın sitoplazmik immunopozitiflik saptandı. Bu çalışmada KIT immunopozitifliğinin diğer histopatolojik değişkenlerle ilişkisi Ki-kare testi ile araştırıldı ve KIT ile MCT dereceleri, mitotik sayı ve nekroz varlığı arasında anlamlı (P<0.05) korelasyonlar değerlendirildi. OPN, TNF-α, VEGF, Ki67 ve Oct-3/4 antikor ekspresyonlarının yoğunluğu nonspesifik pozitiflik (-), hafif pozitiflik (+), orta pozitiflik (++), yaygın pozitiflik (+++) olarak derecelendirildi. OPN ile 18 MCT (+), 17 MCT (++) ve 25 MCT (+++) immunopozitiflik gösterdi. TNF-α ile 33 MCT (+), 17 MCT (++) ve 10 MCT (+++) immunopozitiflik gösterdi. VEGF ile 26 MCT (+), 22 MCT (++) ve 12 MCT (+++) immunopozitiflik gösterdi. Ki67 ile 28 MCT (+), 16 MCT (++) ve 16 MCT (+++) immunopozitiflik gösterdi. Oct-3/4 ile 18 MCT (+), 16 MCT (++) ve 26 MCT (+++) immunopozitiflik gösterdi. Belirteçler (KIT, Ki67, VEGF, OPN, Oct-3/4 ve TNF-α) ile diğer histopatolojik değişkenler (nekroz ve MC varlığı) arasındaki korelasyon anlamlı kabul edildi. KIT ile diğer tüm belirteçler (Ki67, VEGF, OPN, Oct-3/4 ve TNF-α) arasında anlamlı bir korelasyon bulundu. Proliferasyon belirteçlerinin yüksek ifadesi ve KIT patern II ve III'ün ifadesi, köpeklerde daha az hayatta kalma süresinin göstergeleriydi. KIT patern II ve III ekspresyonunu gösteren MCT'lerde tirozin kinaz inhibitörleri tedavisi tercih edildi. Marj değerlendirmesi, köpek kutanöz MCT'lerinin tanısında ve prognozunda önemli rol oynar. KIT, Ki67 ve VEGF, köpek kutanöz MCT'lerde farklılaşma, tanı, prognoz ve kemoterapi seçimi için daha önceki çalışmalarda tanımlandığı ve çalışmamızda doğrulandığı gibi güvenilir belirteçler olarak bulundu. Çalışmamızda immunhistokimyasal ve istatistiksel sonuçlar değerlendirildikten sonra ilk kez bu çalışmada kullandığımız OPN, Oct-3/4 ve TNF-α'nın köpek kutanöz MCT'lerinin prognozu, farklılaşması, tanısı ve değerlendirmesi için iyi mikroçevresel belirteçler olabileceği sonucuna varıldı.