Antalya'da örtüaltı hıyar, kabak ve kavun yetiştiriciliğinde bazı sarılık virüsleri üzerinde araştırmalar

Bu çalışma Antalya ili ve ilçelerindeki yoğun olarak üretimi yapılan örtüaltı hıyar, kabak ve kavun üretim alanlarında son yıllarda yaygın olarak görülen ve özellikle besin noksanlığı ile karıştırılan sarılık virüslerini tanılamak amacıyla yürütülmüştür. Örtüaltı üretim alanlarına 2015-2016 yıllarında yapılan surveyler sırasında, özellikle alt yapraklarda klorotik köşeli noktalar, damarlar arası alanlarda klorotikleşme, kalın ve kırılgan görünümlü yapraklar, damarlarda renk açılması ve sararma şeklinde şiddetli ve yaygın sarılık belirtileri gözlenmiştir. Bu nedenle yörede sarılık simptomuna neden olan Kabakgil afidle taşınan sarılık virüsü (Cucurbit aphid-borne yellow virus, CABYV), Kabakgil klorotik sarılık virüsü (Cucurbit chlorotic yellows virus, CCYV) ve Kabakgilsarıbodurlukbozukluğuvirüsü (Cucurbit yellow stunting disorder virus, CYSDV) 'nün varlığı serolojik ve moleküler yöntemlerle belirlenmiştir. Sarılık belirtileri gözlenen hıyar, kabak ve kavun bitkilerinden toplanan 460 şüpheli bitki örneğinin %89'ununbu üç viral etmenin en az biri ile bulaşık olduğu DAS-ELISA ve TAS-ELISA testleri ile saptanmıştır. ELISA testleri ile tanılanan CABYV, CCYV ve CYSDV ile tek enfeksiyon verdiği belirlenen örneklerin tanısı Ters transkripsiyon polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) ile doğrulanmıştır. CABYV ve CCYV'ün tanısında kılıf protein (CP) gen bölgesi, CYSDV için ise ısı şok protein gen bölgesi (Hsp70)'den elde edilmiş olan primerler RT-PCR çalışmalarında kullanılmış ve her üç virüs için beklenen seviyelerde bant elde edilmiştir. CABYV ve CCYV için protein kılıf, CYSDV için ise ısı şok protein gen bölgesine ait DNA dizilimlerini belirlemek için RT-PCR ürünleri kullanılmıştır. Elde edilen DNA dizilimleri dünyanın farklı üretim bölgelerinden elde edilen ve Gen Bankasında kayıtlı olan CP ve Hsp70 genleriyle karşılaştırmış ve izolatların birbirleriyle ve diğer dünya izolatlarıyla benzerlik oranları ve filogenetik ilişkileri ortaya konmuştur. CABYV izolatları ile gen bankası veri tabanında bulunan CABYV izolatlarının kılıf protein gen bölgeleri arasında %96-100, CCYV izolatlarının kılıf protein gen bölgeleri arasında % 91-95 oranında benzerlik bulunmuştur. CYSDV izolatlarının hsp70h gen dizilimleri arasında % 91-100 arasında benzerlik bulunmuştur. CABYV izolatı MK129536, CYSDV izolatı MK129537, CCYV izolatı ise MK129538 kabul numarası ile gen bankasına kaydedilmiştir.