İplik sanayiinde faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi modellemesi

Son yirmi yılda ABD' de maliyet muhasebesi alanında en çok tartışılan konulardan biri olan faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi, son on yıl içinde Avrupada büyük ilgi görmeye başlamıştır. Türkiye açısından oldukça yeni olan bu sistemin amacı birim üretim maliyetlerinin daha sağlıklı hesaplanmasıdır. Ekonomik ve teknolojik alanlardaki hızlı gelişmeler, imalat teknolojisinde de yeni üretim sistemlerinin gelişmesine yol açmıştır. Geleneksel maliyetleme tekniklerinin yeni üretim sistemlerine uyum sağlamadığı ve yetersiz kaldığı tartışılmaktadır. Genel üretim giderlerinin üretim maliyeti içinde önemli bir yere sahip olması maliyet çalışmalarında, bu giderlerin dağıtımındaki problemlerin tekrar ele alınmasını gündeme getirmiştir. Geleneksel maliyet sistemlerinde genel üretim giderleri üretilen mamullere direkt işçilik ve direkt ilk madde ve malzeme giderlerinde olduğu gibi doğrudan değil, dolaylı olarak yüklenmektedir. Bu bakımdan klasik sistemdeki önemi gittikçe azalan dağıtım anahtarlarının kullanılarak genel üretim giderlerinin üretilen mamullere yüklenmesi doğru sonuçlara ulaşılmasını kısıtlamaktadır.. Günümüzün dünyasında son yıllarda gelişen olan bu konunun, Türkiye'de de çeşitli endüstri kollarında uygulamalarına yer verilerek faaliyet tabanlı maliyetlemenin tanıtılması ve söz konusu endüstri kollarında karlılığın artırılabileceği savunulmaktadır. Geleneksel sistemlerin yetersiz kaldığı zamanlarda faaliyet tabanlı maliyetlemenin kullanılması işletmelerin alacağı stratejik kararlarda daha sağlıklı maliyet bilgilerinden hareket edebilecekler, sonuçta da gerek ulusal pazarlarda gerekse uluslararası pazarlarda rekabet güçleri ve karlılıkları artacaktır. Genel üretim giderlerinin üretilen mamullere yüklenmesinde yeni bir yaklaşım olan faaliyet tabanlı maliyetleme, daha sağlıklı ve doğru bir şekilde maliyetlerin tespitini sağlamaktadır. Bu yaklaşımda maliyetler, klasik sistemlerde olduğu gibi direkt işçilik gideri veya saati esas alınarak dağıtım işlemi yapılmamaktadır. Burada faaliyetler esas alınmakta ve mamullerin kaynakları tükettiği değil faaliyetlerin kaynakları tükettiği, mamullerinde faaliyetleri tükettiği varsayılmaktadır. Bunun için dağıtımda önemli rol oynayacak faaliyet grupları oluşturulmakta ve maliyetler, çoklu faaliyet Ölçütleri kullanılarak faaliyet gruplarından mamullere yüklenmektedir.