Irak Kürt muhalefet hareketinin gelişiminde bölge ve bölge dışı ülkelerin etkisi

Bu tez çalışmasında, Irak'ın kuzeyindeki bölgede ortaya çıkan Kürt hareketinin, bölge ve bölge dışı ülkelerle ilişkileri araştırılmakta ve bunun hareketin gelişimini nasıl etkilediği tespit edilmeye çalışılmaktadır. Kürt hareketinin dış etkilere açık olmasını, bölgenin tarihsel bir çatışma hattında olması gerekçesiyle destekleyen çalışma, esas olarak 1918?1975 dönemini kapsamaktadır. Kürt hareketinin yabancı devletlerle ilişkisi, her iki tarafın ihtiyaçları açısından ele alınarak anlamlandırılmaktadır. Tezin temel bulgusu, Kürt hareketinin Irak'ın kuruluş sürecinden 1975'e kadar olan dönemde yabancı devletlerin yoğun etkisine maruz kaldığı ve hareketin artan ve azalan dinamizminin dış etkenlere bağımlı olduğudur. Gerek Irak'a komşu ülkeler gerek Orta Doğu'ya nüfuz etme çabasındaki bölge dışı ülkeler, bu ülkeye yönelik dış politika çıkarlarını gerçekleştirmek için Irak Kürtlerinin merkezi yönetime karşı kışkırtılmasını maliyeti az ve başarı şansı yüksek bir araç olarak değerlendirmiştir. Bu ilişkiler ağında varlığını sürdüren Kürt hareketi, merkezi yönetimden daha fazla imtiyaz elde edebilmeye şartlanmış ve Irak Kürtlerinin ülkenin bütüncül bir parçası haline gelinmesi olumsuz biçimde etkilemiştir.