Irâkî (806/1404) ve hadisçiliği

Bu çalışma, Irâkî'nin hadis ilmindeki katkılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Irâkî (ö. 806/1404) ve Hadisçiliği başlığı altında hazırlanan araştırma, bir giriş, dört bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın konusu, yöntemi ve kaynakları açıklanmış; ayrıca Türkiye ve yurt dışında Irâkî üzerine yapılan akademik çalışmalar kısaca tanıtılarak değerlendirilmiştir. Bunun yanında, Irâkî'nin yaşadığı dönemin siyasi, sosyal, kültürel ve ilmî koşullarına dair bilgiler aktarılmıştır. Birinci bölümde Irâkî'nin hayatı, ilmî tahsili, gerçekleştirdiği seyahatleri, hocaları, talebeleri ele alınmış; ayrıca telif ettiği eserler ayrıntılı şekilde incelenmiştir. İkinci bölüm, Irâkî'nin hadis usûlcülüğüne ayrılmıştır; bu bölümde onun hadis usûlüne dair görüşleri ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde, Irâkî'nin hadis tahrîc faaliyetleri incelenmiş; özellikle İhyâü ulûmi'd-dîn başta olmak üzere tahrîc çalışmalarındaki yöntemi değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde ise Irâkî'nin Câmiu't-Tirmizî üzerine kaleme aldığı Tekmile şerhindeki metod analiz edilmiştir. Sonuç kısmında araştırmadan elde edilen bulgulara yer verilmiştir. Netice itibarıyla bu çalışmada Irâkî'nin hadis usûlüne dair görüşleri tespit edilip değerlendirilmiş; ayrıca onun tahrîc ve şerh yöntemi ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Irâkî, hadis usûlüne ilişkin meseleleri ele alarak hadis türlerinin ve kavramlarının anlaşılmasını kolaylaştırmıştır. Önceki âlimlerin görüşlerini aktarmakla yetinmemiş, ihtilaflı konularda objektif değerlendirmeler yaparak kendi tercihini ortaya koymuştur. Tahrîc faaliyetlerinde ise kapsamlı ve düzenli bir yöntem benimsemiş; rivayetleri yalnızca isnâd yönünden değil, metin açısından da dikkatle incelemiş ve bu süreçte geniş bir kaynak yelpazesinden yararlanmıştır. Bu yönüyle onun tahrîc çalışmaları, yalnızca kendi döneminde değil, sonraki nesillerde de hadis ilminin sağlam temeller üzerine oturmasına önemli katkılar sunmuştur. Irâkî'nin Hocası İbn Seyyidünnâs'ın yarım kalan en-Nefhu'ş-Şezî adlı eserini tamamlamak amacıyla kaleme aldığı Tekmile, bir tamamlama çalışmasının ötesinde özgün katkılar ihtiva etmiştir. Bu çalışmada rivayetlerin tahrîci, ricâl ve fıkhî hükümlere dair açıklamalar ile cümle ve kelime tahlilleri detaylı bir şekilde ele alınmıştır.