İş hukuku uyuşmazlıklarında arabuluculuk kurumunun etkinliği: Çukurova bölgesi örneği (adana-mersin)

Türk hukukunda arabuluculuk, ilk olarak ihtiyari olarak mevzuatta yer almış, ardından dava şartı olarak iş hukukuna uygulanmıştır. Dava şartı arabuluculuğun uygulanacağı ülkelerden yapılan incelemeler ve Türkiye'deki profille uyumlu analizler, mevzuatın hazırlanmasında yol gösterici olmuştur. İş hukukunda arabuluculuğun uygulanması; güç dengesi, iş mahkemelerinin özel düzenlemeleri ve uyuşmazlıkların basit yargılama süreci gibi faktörlerle desteklenmiştir. Bununla birlikte zorunlu arabuluculuğun, hak arama özgürlüğü ve mahkemeye erişim hakkı açısından sınırlamalar getirdiği, doğal hakim ilkesini etkilediği Anayasa Mahkemesi'ne taşınmış ve ilgili davalarla hukukçuların farklı bakış açıları ortaya çıkmıştır. Çalışmada, mahkeme yargılamalarının uzun süresi, ekonomik yükleri ve işçilik alacaklarındaki olası kayıplar ile arabuluculuk sürecinin esnekliği incelenmiştir. Ayrıca, tarafların taleplerini ve tekliflerini değerlendirirken iradelerine yön vermeleri, anlaşma belgelerinin hazırlanması ve uygulanabilirliği de değerlendirilmiştir. Bu süreç, geçmişi ve geleceği dikkate alarak çözüm üretme zorunluluğunu ortaya koymaktadır. Tez iki bölümden oluşmakta; birinci bölümde iş hukukuna ilişkin temel kavramlar ile dava şartı ve ihtiyari arabuluculuk belgeleri incelenmiş, ikinci bölümde ise iş uyuşmazlıklarında arabuluculuğun etkisi adli sicil istatistikleri ve yarı yapılandırılmış mülakatlar ile bilimsel olarak değerlendirilmiştir. Çalışma, iş hukukunda arabuluculuğun teorik çerçevesini, uygulamadaki gelişmeleri ve yüksek mahkeme içtihatlarını bir arada sunarak, arabuluculuk sürecinin etkinliğine dair bütüncül bir bakış açısı sağlamaktadır.