İş tatmini ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişki: Sağlık çalışanları üzerinde bir araştırma

Modern dünyada, insanların vakitlerinin büyük bir kısmını çalışma hayatı içerisinde geçirmektedirler. Yaşamlarını idame ettirmek için geçirilen bu vaktin niteliği, performans kavramıyla ifade edilerek, yine bireyler için önemli bir unsur olan, ücret ile ödüllendirilmektedir. Bireylerin, çalışma hayatlarında işlerinden duydukları tatmin, bir açıdan performanslarının ve ücretlerinin de sürekliliği anlamına gelmektedir. Çalışma hayatı kadar çalışma hayatı dışında da bir hayatı (ev, aile, sosyal vb) olan bireylerin, bir alanda duydukları tatmin ve tatminsizliği diğer alana taşımalarıda, onlar için yönetmeleri gereken bir başka zorluğu ifade etmektedir (Karaman, 2018: 66). Örgütlerdeki insan kaynağının, örgütün sorunlarına ve örgüt içerisinde yaşanan olaylara karşı kayıtsız kalmasını ifade eden örgütsel sessizlik kavramı, insan ve örgüt açısından oldukça önem arz etmektedir. Çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilen bu örgütsel sessizlik davranışı, örgütün verimliliği, karlılığı, sürekliliği, örgüt iklimi, örgüt kültürü gibi birçok konuda sorunları beraberinde getirmektedir. Kimi zaman iletişimsizlik nedeniyle anlaşılamayan ve küçük bir nedenden ortaya çıkabilen bu sessizlik durumu, giderek örgütü etkisi altına alan büyük bir soruna dönüşmektedir (Akan, 2020: 5). Sağlık sektörü insanı ve insan hayatını önceleyen bir sektördür. Sağlık hizmetlerini yürüten bireyler donanımlı bireylerdir ve yapılan iş oldukça hayatidir. Bu sektörde çalışan bireylerin ve mevcut örgütlerin sağlam temeller üzerinde, sistemli ve sorunsuz bir biçimde faaliyet göstermeleri, bir çıktı olarak insan hayatı bakımından oldukça elzemdir. Çalışanlarının tatmin duygusu ile ve yaşanan sorunlara sessiz kalmayarak, çözümler üreterek çalıştıkları sağlık sistemlerinin dünya için daha verimli olabileceği düşünülmektedir (Adıgüzel ve Keklik, 2015: 3). İki kavram arasındaki ilişkinin, Artvin ilinde görev yapan 303 sağlık çalışanı üzerinde incelendiği bu çalışmanın birinci bölümünde; iş tatmini kavramı, önemi, iş tatminini etkileyen faktörler, iş tatmini teorileri ve tatminsizliğin sonuçlarına yönelik bilgiler yer almaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise; örgütsel sessizlik kavramı ve özellikleri, örgütsel sessizliğin tarihsel süreci, teorik temelleri, türleri, örgütsel sessizliğin sınıflandırılması ve sonuçları, örgütsel sessizliğe neden olan faktörler ve örgütsel sessizlikle başa çıkma yöntemlerine yönelik bilgilere yer verilmektedir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, ölçüm araçları tanıtılarak (Minessota İş Tatmini Ölçeği ve Dyne, Ang ve Botero tarafından oluşturulan Örgütsel Sessizlik Ölçeği) araştırmanın metodolojisi açıklanmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde ise, elde edilen verilerin çeşitli analizlere tabi tutulmasıyla ortaya çıkan bulgular, tablolar yardımıyla verilmektedir. Çalışmanın en son kısmı olan sonuç kısmında; yapılan analiz bulguları, literatürdeki diğer çalışma bulguları ile karşılaştırmalı şekilde değerlendirilerek çalışma sonlandırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; sağlık çalışanlarının cinsiyet, yaş, medeni durum, çalışma süresi, meslek grubu gibi demografik değişkenler açısından iş tatmini ortalamalarında anlamlı bir farklılık bulunamazken; öğrenim durumu değişkeni açısından, iş tatmini ortalamalarında anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sağlık çalışanlarının; cinsiyet, yaş, medeni durum, çalışma süresi, meslek grubu ve öğrenim durumu değişkenleri açısından, örgütsel sessizlik ortalamalarında ise anlamlı bir farklılığın olmadığı görülmüştür. İş tatmini toplam (İTÖ-Toplam) ve içsel iş tatmini (İTÖ-İçsel Tatmin) değişkenlerinin korumacı örgütsel sessizlik (ÖSÖ-Korumacı) ile anlamlı bir ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. İş tatmini toplam (İTÖ-Toplam) değişkeninin ise korumacı örgütsel sessizlik (ÖSÖ-Korumacı) üzerinde pozitif yönde anlamlı bir etkisi olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.