İşbirlikli öğrenme ortamında zihin haritasının üstbiliş ve başarıya etkisi

Bu araştırmanın amacı, işbirlikli öğrenme ortamında zihin haritasının 6. sınıf öğrencilerinin Fen Bilimleri dersi Vücudumuzdaki Sistemler ünitesindeki üst bilişlerine, akademik başarılarına ve öğrenmede kalıcılığa etkisini incelemektir. Çalışmada yarı deneysel desenlerden eşitlenmemiş kontrol gruplu desen uygulanmıştır. Araştırmaya kontrol grubunda 23, işbirlikli öğrenme-zihin haritası grubunda 22, işbirlikli öğrenme grubunda 25 ve zihin haritası grubunda 23 olmak üzere toplam 93 altıncı sınıf öğrencisi katılmıştır. Kontrol grubunda süregelen öğretim yöntemi uygulanmıştır. İşbirlikli öğrenme-zihin haritası grubunda işbirlikli öğrenme ortamında zihin haritası, işbirlikli öğrenme grubunda zihin haritası kullanılmadan yalnızca işbirlikli öğrenme ve zihin haritası grununda işbirlikli öğrenme kullanılmadan yalnızca zihin haritası ile öğretim yapılmıştır. Akademik başarıyı ölçmek için Vücudumuzdaki Sistemler Başarı Testi (VSBT) ve üstbilişi ölçmek amacıyla Çocuklar İçin Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği B Formu (ÜBFÖ-Ç B) kullanılmıştır. Uygulama öncesi grupları kıyaslamak için VSBT ile ÜBFÖ-Ç ön-test olarak uygulanmıştır. Yaklaşık altı haftalık uygulama sonrasında aynı testler son-test olarak verilmiştir. Öğrencilerin akademik başarılarındaki kalıcılıklarını ölçmek için VSBT son-test olarak uygulandıktan dört hafta sonra tekrar uygulanmıştır. Grupları ön-test VSBT, ÜBFÖ-Ç açısından kıyaslamak üzere tek yönlü ANOVA yapılmıştır. Benzer şekilde son-test VSBT, ÜBFÖ-Ç ve kalıcılık testi verilerinin analizinde de tek yönlü ANOVA kullanılmıştır. Analiz sonucunda işbirlikli öğrenme ortamında zihin haritası kullanımının işbirlikli öğrenme, zihin haritası ve mevcut öğretim yöntemine kıyasla Vücudumuzdaki Sistemler ünitesindeki başarı ve üstbilişsel farkındalığı arttırmada daha etkili olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın kalıcılıkla ilgili buluguları ise işbirlikli öğrenme yönteminin ve işbirlikli öğrenme ortamında zihin haritası kullanımının bireysel olarak zihin haritası kullanmaya ve mevcut öğretim yöntemine kıyasla Vücudumuzdaki Sistemler ünitesindeki kalıcılığı arttırmada daha etkili olduğunu göstermiştir. Anahtar kelimeler: İşbirlikli öğrenme, zihin haritası, üstbiliş, akademik başarı, vücudumuzdaki sistemler