İşgal sonrası Irak'ın yeni anayasası

Kamal, Asin. İşgal sonrası Irak'ın yeni anayasası, yüksek lisans tezi, Ankara, 2007. Tez konusu olarak ABD'nin Irak'ı işgal ettiği 2003 sonrası dönemde Irak Anayasası incelenmiştir. Irak'ın eski yönetimleri tarafından çıkartılan anayasalarla (1925, 1958, 1963,1968, 1970) bu anayasaların temel nitelikleri ele alınarak genel bir değerlendirme sunulmaya çalışılmıştır. Bu tezde, Irak Anayasaları arasında karşılaştırma yapılarak farklılıklar ortaya konacak ve Anayasalardaki çelişkili maddeler incelenmiştir. Ayrıca yapılan değerlendirmelerde Irak Devletinin ulusal çıkarları da göz önünde bulundurularak, Irak'ın ulusal egemenliğine ters düştüğü düşünülen maddeler ortaya konulmuştur. 2003'ten sonraki Geçici Dönem İçin Irak Devleti Yönetim Anayasasında kanun koyucu, egemenlik, egemenliği niteliği ve kaynağı konularını karıştırmıştır. Örneğin, bu anayasanın 2. maddesinin B fıkrasının 1. bendinde, 30 Haziran 2004 tarihinde tam egemen geçici bir hükümetin kurulması kararlaştırılmıştır. Ancak aynı anayasanın 59. maddesinin B. fıkrasında, kısa bir süre içerisinde Irak Silahlı Kuvvetlerini, işgal kuvvetlerinin komutasına bırakılması, ifade edilmiştir.2003'ten sonraki Geçici Dönem İçin Irak Devleti Yönetim Anayasasında Irak Devletinin temel ilkeleri ve nitelikleri belirtilmiştir. Irak Kalıcı Anayasası, Irak Cumhuriyetini egemen, bağımsız ve federe bir devlet olarak tanımlamıştır. Yönetim şekli cumhuriyetçi, parlamenter ve demokrasidir. Irak milletler, dinler ve mezhepler ülkesidir. Anayasada, Arapça ve Kürtçe devletin resmi dilli olarak belirtilmiş, Türkmence, Asurice ve Ermenice gibi anadiller ise bu dilleri konuşan halkların yaşadığı yerlerde kullanılması öngörülmüştür. Irak ve Türk Anayasasını karşılaştırmalı olarak incelediğimiz, Her iki anayasa da yönetim şekli olarak cumhuriyetçi ve demokratik bir devlet düzeni öngörmektedir, sert anayasa, egemenlik kayıtsız ve şartsız milletindir, İki anayasa da düalist yapıdadır ve yargı organı bağımsızdır.