Işık yayan diyotların in vitro koşullardaki üzüm çeşitlerinde kalite özellikleri üzerine etkisi

Işık, bitki büyümesini ve morfolojisini etkileyen en önemli çevresel değişkenlerden biridir. Yapay aydınlatma kullanımı verimliliği ve kaliteyi arttırdığı gibi tarımda da özellikle doğal ışığın yetersiz olduğu kapalı alanlarda tarıma olanak sağlaması nedeniyle daha da önem kazanmaktadır. Bir tür yapay aydınlatma olan ışık yayan diyotlar (LED'ler), dar ve spesifik bir spektral bileşime ayarlanabilmeleri, uzun ömürlü, dayanıklı ve küçük olmaları ve nispeten serin kalmaları nedeniyle bilimsel araştırma ve bitkisel üretimde de yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada ışık kalitesinin (gün ışığı, kırmızı ve mavi ışık) in vitro koşullardaki Michele Palieri ve Italia üzüm çeşitlerinde bitki büyümesi, fotosentetik aktivite ve antioksidan enzim aktivitesi üzerine etkileri araştırılmıştır. Gün ışığı ile karşılaştırıldığında mavi LED uygulaması sürgün uzaması, yaş ağırlık ve klorofil a/b oranı desteklemiş, fotosentetik parametrelerde düşüşe neden olmuştur. Mavi LED uygulaması SPAD değerini artırmış aynı zamanda iyon akışı ölçümlerinde en yüksek veriler elde edilmiştir. Antioksidan enzim reaksiyonlarına çeşitler değişken tepkiler vermiştir. Michele Palieri çeşidinde protein miktarını artırmada kırmızı LED, SOD enzim miktarında gün ışığı ve mavi LED, APX enzim miktarını artırmada ise gün ışığı daha etkin olmuştur. İtalia çeşidinde protein miktarını artırmada mavi, SOD enzim miktarını artırmada gün ışığı, APX enzim miktarını artırmada kırmızı LED daha etkin olmuştur. Klorofil a, klorofil b ve toplam klorofil değerleri en yüksek gün ışığı koşullarında ölçülmüştür. Sonuç olarak farklı kalitedeki LED ışık uygulamalarının üzüm çeşitleri arasında verim ve kalite üzerine farklı etkilerinin olduğu ve bu konudaki araştırmaların artırılması gerektiği kanaatine varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Italia, Michele Palieri, LED, Antioksidan Enzim Aktivite, Klorofil, APX, İyon Akışı, Karotenoid.