İslam düşünce tarihinde ilimler tasnifi ve sebepleri

Bu tez çalışmasında İslam düşünce geleneğinde ilimlerin tasnifi incelenmiş olup, ilimler tasnif edilirken hangi hususların ve/veya kriterlerin dikkate alındığı incelenmek istenmiştir. İslam düşüncesi vahiyle birlikte başlamıştır. Birçok ayette ve hadiste ilmin önemine vurgu yapılmış ve Müslümanlar ilim öğrenmeye teşvik edilmiştir. İslam'ın ilk dönemlerinde ilimlerin tasnifinden bahsetmek söz konusu olmasa da, Hz. Peygamberin ahirete irtihalinden sonra Müslümanlar arasındaki iç kavgalar, fetihlerle birlikte karşılaşılan yeni kültürler ve tercüme faaliyetlerinden sonra ilimlerin tasnifi başlamıştır. Şüphesiz İslam âlemindeki bütün ilim anlayışlarını tespit etmek ve Müslüman müelliflerin ilimleri nasıl tasnif ettiklerini bilmek gerekmektedir. Ancak zamanın kısıtlı olmasından dolayı ve seçilen âlim ve filozofların ilim anlayışlarının daha detaylı anlaşılması için sınırlı sayıda filozof ve âlime yer verilmiştir. Bu çalışmanın daha sonra yapılacak çalışmalarda yer verilecek âlim ve filozofların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlanması beklenmektedir. Tasniflerle ilgili kaleme alınan eserlerde hem İslami ilimler hem de yeni tanışılan felsefi ilimler birbirleriyle ilişkili bir şekilde ortaya konmuştur. Filozofun veya âlimin dünya görüşünü ve ilimler sınıflamasını ortaya çıkaran şey onun bilgiye bakış açısıdır. Genellikle din-felsefe ilişkisi etrafında şekillenen ilimler tasnifi tartışmalarında filozoflar, ilimleri felsefi ilimler üzerinden tasnif ederken, dini ilimleri önceleyen âlimler ise ilimleri dini ilimler üzerinden tasnif etmişlerdir.