İslâm kelâmında mûcize ve kerâmet dışındaki hârikulâde haller

Allah, İnsanları imtihan için yeryüzüne göndermiş, onları başıboş bırakmamış, kitaplar ve peygamberlerle desteklemiştir. Fakat bir kısım insanlar kitapları ve Peygamberleri inkâr ederek, gönderilen nebîlerin elçiliklerini ispat için sıra dışı şeyler göstermelerini istemişlerdir. Bunun üzerine Allah, elçilerini mûcize ile desteklemiştir. Mûcize yalnız peygamberlere hâstır. Fakat âlimlerimiz Kur'ân-ı Kerîm'den hareketle nebî olmayan kimselerden de olağanüstü haller meydana gelebileceğini söylemişlerdir. Örneğin Kur'anda Hz. Meryem'e sunulan olağanüstü ikramlardan bahsedilir. Bazı âlimlerimiz bu duruma kerâmet demişlerdir. Bazı âlimlerimiz olağanüstü hadîselerin ancak peygamberlerde görülebileceğini söylemişler, bazı âlimlerimiz de Allah dilemeden hiçbir şeyin mümkün olmayacağını ifâde etmişlerdir. Ehl-i Sünnet'e göre resül olacak kimsenin henüz küçükken bir takım olağanüstü haller göstermesine İrhâs, zor durumda kalan mü'min bir kula yardım yetişmesi durumuna meûnet, inkârcılardan meydana gelen olağanüstü durumlara İstidrâc, küfrü ve günahı sabit kişilerin ellerinde ve onların isteklerine ters olarak ortaya çıkan olağanüstü durumlara ise ihânet/hızlân denilmiştir. Mu'tezile âlimleri bu tür olağanüstü halleri olanaksız görmüşlerdir. Ehl-i sünnet olağanüstü haller hakkında hemfikir olup, Kur'ân-ı Kerîm'den âyetler ve hadîsler ile bu görüşlerini desteklemeye çalışmışlardır. Özellikle tasavvuf çevreleri hârikulâde olayları çok önemsemiş, konuya eserlerinde epeyce yer vermişlerdir, fakat bu durum hârikulâde hadîselerin istismar edilmesine zemin hazırlamıştır. Anahtar kelimeler: Hârikulâde, Mûcize, Kerâmet, İrhâs, Maûnet, İstidrâc, İhânet/Hızlân