İslâmî mecmuaların İslam mezhepleri tarihi açısından değerlendirilmesi (1908-1928 yılları)

Dünyada iktisadî alanda meydana gelen dönüşümler, dönemin küçük büyük tüm devletlerine sosyo-politik ve psiko-sosyal açıdan yeni hareketlilik yaşatmıştır. Bu dönüşüme cevap verebilenler olduğu gibi yetersiz kalanlar da olmuştur. Dönemin büyük devletlerinden kabul edilen Osmanlı İmparatorluğu da bu dönüşüm ve hareketlilikten etkilenmiştir. Ancak Osmanlı'nın etkilenmesi dikkatleri daha çok üzerine çekmiştir. Osmanlı'nın bu dönüşüm ve hareketliliğe etkin cevap verememesi siyasî-ilmî-dinî alanlarını tartışmaya açmıştır. Siyasî etkinlik II. Meşrutiyet'in ilanı ile sonuçlanmıştır. İlmî ve dinî alanlar ise siyasî kazanım olan II. Meşrutiyet'in getirdiği matbuat serbestliği ile etkinlik kazanabilme noktasına ulaşmıştır. 1908 itibari ile ilmî ve dinî sahada birçok mecmua yayın yapmıştır. Mütefekkirler, düşüncelerini ve çalışmalarını matbulaştırmıştır. Çalışmamız, 1908-1928 yılları arasında yayın yapan otuz iki(32) mecmuanın dünyada yaşanılan dönüşüm ve hareketliliğe katkısını ele almaktadır. Mecmular, İslâmî yayın yapanlar olarak sınırlandırılmıştır. Çalışmamızda İslâmî mecmuaların dinî yetkinlik kazanma süreçleri, kavramları siyasileştirme girişimleri ve mezhep-fırka çalışmaları incelenmiştir. Bu inceleme, İslam Mezhepleri Tarihi bilimi açısından mecmuaların sosyo-politik ve psiko-sosyal yönlerini ve dinî meşruiyet girişimlerini kapsamaktadır.